Boek 7 Artikel 686 (7:686 BW)

Het ontslagrecht kent zijn eigen routes: opzeggen met toestemming, ontbinding op een van de wettelijke gronden, of beëindiging met wederzijds goedvinden. Dit artikel maakt duidelijk dat daarnaast nog een oude, algemene weg openstaat. Schiet een van beide partijen ernstig tekort in wat de arbeidsovereenkomst van haar vraagt, dan kan de ander ontbinding wegens die tekortkoming vragen en daarbij schadevergoeding eisen.

Voor wie geldt dit

De bepaling geldt voor beide partijen: de wet zegt uitdrukkelijk dat de regels van deze afdeling voor geen van beide de mogelijkheid van ontbinding wegens een tekortkoming en van schadevergoeding uitsluiten. Zowel de werknemer als de werkgever kan zich dus op dit artikel beroepen. Welke route een partij kiest, hangt af van wat zij wil bereiken en van de feiten die zij kan aantonen.

De rol van de rechter

In het algemene contractenrecht kan een overeenkomst ook buiten de rechter om worden ontbonden, door een schriftelijke verklaring aan de wederpartij (artikel 6:267 BW). De tweede zin van artikel 7:686 BW sluit die mogelijkheid voor de arbeidsovereenkomst uit: hier kan alleen de rechter de ontbinding uitspreken. Een partij die de overeenkomst wegens wanprestatie wil beëindigen, moet daarvoor dus een verzoek bij de kantonrechter indienen; een eigen verklaring van ontbinding brengt het einde van de arbeidsovereenkomst niet teweeg.

Wat moet vaststaan

• Een tekortkoming: een van beide partijen doet niet wat de overeenkomst van haar verlangt. Voor de ontbinding zelf is niet vereist dat haar daarvan een verwijt valt te maken.
• Voldoende gewicht: volgens artikel 6:265 BW rechtvaardigt een tekortkoming geen ontbinding als zij gezien haar bijzondere aard of geringe betekenis die ontbinding niet rechtvaardigt.
• Schade, als er vergoeding wordt gevraagd: de partij die geld wil, moet duidelijk maken welke schade zij lijdt en waardoor. Voor die vordering geldt bovendien dat de tekortkoming aan de ander is toe te rekenen.

Een voorbeeld. Een werkneemster meldt herhaaldelijk dat zij op de werkvloer wordt geïntimideerd. De werkgever doet er niets mee, ondanks meerdere schriftelijke meldingen, en zij raakt arbeidsongeschikt. Zij kan de kantonrechter vragen de arbeidsovereenkomst te ontbinden wegens deze tekortkoming en daarbij vergoeding van haar schade vorderen. Dat is iets anders dan een billijke vergoeding: hier gaat het om schade die zij daadwerkelijk aantoont.

Verhouding tot de rest van het ontslagrecht

Deze route staat naast de andere, niet in plaats daarvan. Wie de overeenkomst wil laten ontbinden, doet er goed aan tijdig na te gaan welke procedure- en termijnregels voor het verzoek gelden.

In de praktijk

Voor de werknemer is dit artikel vooral van belang als hij meer wil dan het einde van zijn dienstverband: als er concrete schade is, bijvoorbeeld doordat de werkgever een toezegging niet nakwam of zijn zorgplicht ernstig verwaarloosde. Voor de werkgever geldt dat hij een tekortschietende werknemer niet zelf de deur kan wijzen met een beroep op wanprestatie; hij moet naar de rechter of de gewone ontslagroute volgen. In beide gevallen is het verstandig de tekortkoming schriftelijk vast te leggen op het moment dat zij zich voordoet, want achteraf is die lastig te bewijzen.