Boek 7 Artikel 600 (7:600 BW)

Bewaarneming is de overeenkomst waarbij de een zich tegenover de ander verbindt om een zaak die hem wordt toevertrouwd te bewaren en terug te geven. De partij die bewaart heet de bewaarnemer, de partij die de zaak toevertrouwt de bewaargever. Dit artikel geeft daarmee de definitie waaraan de hele titel hangt: staat vast dat er sprake is van bewaarneming, dan gelden de regels over zorgplicht, loon, gebruik en teruggave die erop volgen.

Hoe de omschrijving is opgebouwd

De wettekst bevat een overeenkomst die rond één zaak draait en twee verplichtingen voor de bewaarnemer.

• Een zaak. Een fiets, een schilderij, een container met goederen: de wet spreekt van een zaak in de zin van artikel 3:2 BW.
• Toevertrouwd. De bewaargever laat de zaak achter bij de bewaarnemer, in het vertrouwen dat die haar voor hem zal bewaren.
• Bewaren en teruggeven. De bewaarnemer neemt twee verplichtingen op zich, die bij elkaar horen. Hij moet de zaak onder zich houden en verzorgen, en hij moet haar aan het einde teruggeven aan de bewaargever. Hoe en waar die teruggave plaatsvindt, regelt artikel 7:605 BW.

Loon is geen bestanddeel van de omschrijving. Bewaarneming kan dus ook om niet plaatsvinden, zoals bij een vriendendienst. Of er loon verschuldigd is, regelt artikel 7:601 BW apart.

Voor wie geldt dit

De titel geldt voor iedereen die zich verbindt tot bewaren, zowel beroepsmatig als privé. De opslagondernemer, de garage die een auto stalt, de galerie die een werk onder zich houdt — maar ook de buurman die tijdens een verhuizing dozen op zolder zet. Of iemand beroeps- of bedrijfsmatig handelt, maakt wel uit voor de vraag of er loon verschuldigd is; artikel 7:601 BW knoopt daaraan een eigen regel vast.

Wat het niet is

Bewaarneming moet worden onderscheiden van naburige contracten. Bij huur mag de huurder de zaak gebruiken; bij bewaarneming juist niet, tenzij de bewaargever toestemming geeft of het gebruik nodig is om de zaak in goede staat te houden, zoals artikel 7:603 BW bepaalt. Bij een overeenkomst van opdracht staat het verrichten van werkzaamheden voorop, niet het onder zich houden van een zaak. En wie een zaak krijgt om er iets aan te doen — een reparatie, een bewerking — sluit daarover meestal een andere overeenkomst, al kan deze titel dan meelopen: is ook het bewaren een hoofdverplichting, dan gelden beide regelingen naast elkaar, zoals artikel 6:215 BW voorschrijft.

Wat eruit volgt

Zodra vaststaat dat het om bewaarneming gaat, volgt een pakket verplichtingen. De bewaarnemer moet de zorg van een goed bewaarder in acht nemen, hij moet opbrengsten die de zaak in de tussentijd oplevert afdragen, en hij moet de zaak teruggeven in de staat waarin hij haar ontving. De bewaargever staat daar niet met lege handen tegenover: hij moet de onkosten vergoeden en, bij een beroepsmatige bewaarnemer, loon betalen.

Die verplichtingen kunnen al bestaan voordat er iets is afgegeven. De wettekst spreekt van een zaak die de bewaargever toevertrouwt 'of zal toevertrouwen'. Een verzamelaar die met een kunstopslag afspreekt dat zijn collectie volgende maand wordt opgehaald en opgeslagen, heeft de overeenkomst dus al gesloten op het moment van die afspraak.

Ter illustratie. Iemand zet zijn caravan bij een stallingsbedrijf voor de winter. Dat is bewaarneming: de caravan wordt toevertrouwd, het bedrijf bewaart hem en geeft hem in het voorjaar terug. Rijdt het bedrijf ermee rond zonder toestemming, dan gebruikt het de zaak in strijd met de regels van deze titel. Raakt de caravan beschadigd, dan is de maatstaf of het bedrijf de zorg van een goed bewaarder heeft betracht.

In de praktijk

• Leg vast wat er wordt afgegeven. Bij teruggave gaat het om de staat waarin de zaak is ontvangen.
• Bewaren is niet gebruiken. Zonder toestemming mag de bewaarnemer de zaak niet in gebruik nemen.
• Ook zonder papier. Bewaarneming ontstaat door de afspraak zelf, niet pas door een contract op schrift.