Boek 7 Artikel 542 (7:542 BW)

Betalingen worden verwerkt op nummer, niet op naam. Dat nummer — de unieke identificator — is waar de machine op stuurt. Dit artikel trekt daaruit de juridische conclusie: is de betaling uitgevoerd volgens het opgegeven nummer, dan geldt zij als correct uitgevoerd wat de daarin aangewezen ontvanger betreft. Klopte het nummer niet, dan is de betaaldienstverlener niet aansprakelijk voor het mislukken van de betaling — maar hij moet de klant wel helpen.

De hoofdregel

Wordt een betaalopdracht op basis van een uniek nummer uitgevoerd, dan is zij correct uitgevoerd ten aanzien van de ontvanger die door dat nummer wordt aangewezen. Heeft de klant een verkeerd nummer opgegeven, dan is de betaaldienstverlener niet aansprakelijk op grond van de bepalingen over niet-uitvoering of gebrekkige uitvoering die in artikel 7:543 BW en de artikelen daarna staan. Het risico van een tikfout ligt dus bij degene die het nummer aanlevert.

De hulpplicht

Daar blijft het niet bij. De betaaldienstverlener van de betaler moet redelijke inspanningen leveren om het geld terug te krijgen. De betaaldienstverlener van de ontvanger werkt daaraan mee, onder meer door alle relevante gegevens door te geven. Lukt het langs die weg niet, dan moet de betaaldienstverlener van de betaler op diens schriftelijke verzoek alle informatie geven waarover hij beschikt en die de betaler nodig heeft om zelf een vordering in te stellen tegen degene die het geld ten onrechte heeft ontvangen.

Kosten en aanvullende gegevens

Is dat in de raamovereenkomst afgesproken, dan mag de betaaldienstverlener voor die terugvorderpoging kosten in rekening brengen. Verder geldt dat als de klant meer gegevens meestuurt dan verplicht is — bijvoorbeeld een naam of een omschrijving naast het nummer — de betaaldienstverlener alleen aansprakelijk is voor de uitvoering volgens het opgegeven unieke nummer. De naam die erbij staat, verandert daar niets aan.

Wat dit betekent bij fraude

Deze regel verklaart waarom een betaling die op verzoek van een oplichter naar een verkeerde rekening is gestuurd, langs deze weg moeilijk terug te halen is: de bank heeft precies gedaan wat haar was opgedragen. De hulpplicht en de informatieplicht zijn gekoppeld aan het geval dat het opgegeven nummer onjuist was; heeft de betaler juist bewust het nummer opgegeven dat hij wilde gebruiken, dan kan hij daar niet zonder meer op terugvallen. Ging het om een betaling waarmee hij helemaal niet had ingestemd, dan lopen de aanspraken via de regeling over niet-toegestane betalingen in de artikelen 7:528 en 7:529 BW.

Een voorbeeld

Iemand typt één cijfer verkeerd en het geld komt op de rekening van een onbekende. De bank heeft correct uitgevoerd en is niet aansprakelijk voor het verlies. Zij moet wel proberen het bedrag terug te halen en de bank van de ontvanger moet daaraan meewerken. Lukt dat niet omdat de ontvanger weigert, dan moet zijn eigen bank hem op schriftelijk verzoek de gegevens geven die hij nodig heeft om die ontvanger zelf aan te spreken.