Boek 7 Artikel 517 (7:517 BW)

Wie een betaalrekening, een creditcard of een andere doorlopende betaaldienst heeft, heeft met zijn bank of betaaldienstverlener een raamovereenkomst: een contract dat niet één betaling regelt, maar alle betalingen die eronder vallen. Dit artikel gaat over de vraag hoe zo'n overeenkomst en de bijbehorende voorwaarden mogen worden gewijzigd. De kern is dat de betaaldienstverlener een wijziging ruim van tevoren moet voorstellen, in begrijpelijke taal en zwart op wit, en dat de klant daarna zelf kiest of hij de wijziging aanvaardt of verwerpt.

Voor wie geldt dit

De bepaling regelt de verhouding tussen de betaaldienstverlener — een bank, een betaalinstelling of een elektronischgeldinstelling — en de betaaldienstgebruiker. Zij ziet alleen op de raamovereenkomst, dus op het doorlopende contract, en niet op een losse betaling die iemand eenmalig laat uitvoeren. De regel geldt zowel voor particuliere als voor zakelijke gebruikers; of en in hoeverre partijen daarvan mogen afwijken, staat niet in dit artikel zelf maar in de bepalingen die de titel over betalingstransacties daarvoor apart geeft.

Twee maanden van tevoren, en op een duurzame drager

Een voorgestelde wijziging moet de klant uiterlijk twee maanden voor de beoogde ingangsdatum bereiken. Dat mag op papier of op een andere duurzame drager: een vorm waarin de klant de informatie kan bewaren en later ongewijzigd kan terugzien. De tekst moet begrijpelijk en overzichtelijk zijn en in een taal die in het land van de dienst officieel is, of in een taal die partijen samen hebben afgesproken. Een wijziging die pas een week van tevoren en verstopt in een nieuwsbrief wordt gemeld, voldoet dus niet aan de eisen die dit artikel stelt.

Zwijgen als aanvaarden, en het recht om te vertrekken

Betaaldienstverleners werken vaak met stilzwijgende aanvaarding: wie niet reageert, wordt geacht akkoord te zijn. Dat mag alleen als die bevoegdheid vooraf is afgesproken volgens de regels die daarvoor bij algemene maatregel van bestuur zijn gesteld. En er hangt een prijskaartje aan: de betaaldienstverlener moet de klant er dan uitdrukkelijk op wijzen dat stilzwijgen als instemming telt, én dat de klant die de wijziging verwerpt de raamovereenkomst kosteloos mag beëindigen, op elk moment tot de dag waarop de wijziging zou ingaan. Wie het er niet mee eens is, hoeft dus niet te blijven en hoeft daar ook niet voor te betalen. Over beëindiging in andere gevallen gaat artikel 7:518 BW.

Rente en wisselkoers apart

Voor de rentevoet en de wisselkoers geldt een lichter regime. Die mogen met onmiddellijke ingang en zonder aankondiging worden aangepast, maar alleen als dat recht in de raamovereenkomst staat en de aanpassing steunt op de afgesproken referentierentevoet of referentiewisselkoers. Pakt een renteverandering nadelig uit voor de klant, dan moet hij daarvan zo snel mogelijk bericht krijgen, tenzij partijen hebben afgesproken dat die informatie op een vaste manier of met een vaste frequentie komt. Een verandering die in zijn voordeel is, mag zonder bericht worden doorgevoerd. Het berekenen en toepassen zelf moet neutraal gebeuren: de betaaldienstverlener mag daarbij geen onderscheid maken tussen zijn gebruikers.

Een voorbeeld maakt dat concreet. Een bank kondigt in maart aan dat het maandtarief van de betaalrekening per 1 juni omhooggaat en stuurt daarover een bericht in de beveiligde omgeving dat de klant kan bewaren en downloaden. De aankondiging is op tijd. In het bericht staat dat de klant wordt geacht akkoord te gaan als hij niet reageert, en dat hij tot 1 juni kosteloos kan opzeggen. Reageert hij niet, dan geldt het nieuwe tarief. Wil hij weg, dan mag dat zonder opzegkosten.

In de praktijk

• Lees de aankondiging. Juist bij stilzwijgende aanvaarding is niet reageren een keuze met gevolgen.
• Let op de datum. Het recht om kosteloos te vertrekken loopt tot de dag waarop de wijziging ingaat, niet daarna.
• Rente is anders. Een aanpassing van rente of wisselkoers volgt eigen regels en kan sneller gaan dan een gewone voorwaardenwijziging.