Boek 7 Artikel 986 (7:986 BW)

Artikel 7:986 BW sluit de paragraaf over levensverzekering af met de vraag waarvan partijen niet mogen afwijken. Het kent drie niveaus van bescherming en voegt daar een vierde regel aan toe die niet over de verhouding tussen verzekeraar en klant gaat, maar over de positie van schuldeisers van de verzekeringnemer.

De drie niveaus

• Volledig dwingend is de regeling over de uitwinning door een pandhouder: die kan onder geen beding worden opzijgezet.
• Niet ten nadele van verzekeringnemer, begunstigde of pandhouder gelden de bescherming tegen opzegging en verval, de regeling bij overlijden door een uitgesloten oorzaak en de aanpassing bij een onjuiste opgave van leeftijd of geslacht.

- Alleen voor de particulier geldt de bescherming van het recht op premievrijmaking, van de procedure bij achterstallige premie en van de afkoopwaarde bij opzegging wegens verzwijging; daar komt ook de beslaglegger in de kring van beschermden.

Een afkoopverbod tegenover schuldeisers

Het vierde lid regelt iets anders. Is in de polis het recht op afkoop beperkt of uitgesloten, dan kan die beperking niet worden tegengeworpen aan de schuldeisers van de verzekeringnemer, aan de curator in zijn faillissement, aan de bewindvoerder bij surseance van betaling of bij toepassing van de schuldsaneringsregeling, en evenmin aan de vereffenaar van zijn nalatenschap. Zo wordt voorkomen dat vermogen buiten het bereik van schuldeisers wordt geplaatst door het simpelweg in een niet-afkoopbare polis te stoppen.

De uitzondering voor periodieke uitkeringen

Bij een verzekering die recht geeft op periodieke uitkeringen of verstrekkingen geldt die doorbraak niet, voor zover de premies mede omdat de polis bepaalt dat zij niet kan worden afgekocht voor de inkomstenbelasting in aanmerking konden worden genomen bij het bepalen van het belastbaar inkomen uit werk en woning. Kort gezegd: een oudedagsvoorziening waarvoor de premies fiscaal in aftrek konden komen juist omdat zij niet afkoopbaar is, blijft buiten het bereik van schuldeisers.

Een voorbeeld. Een ondernemer gaat failliet. Hij heeft een kapitaalverzekering waarin staat dat afkoop is uitgesloten. Die bepaling kan de curator niet worden tegengeworpen. Wat de curator vervolgens met de polis kan doen, regelt de Faillissementswet. Heeft dezelfde ondernemer daarnaast een lijfrentevoorziening die periodieke uitkeringen geeft en waarvan de premies onder de genoemde voorwaarden aftrekbaar waren, dan blijft die buiten schot.

In de praktijk

Ga er niet van uit dat een polis veilig is voor schuldeisers omdat er staat dat zij niet kan worden afgekocht; het vierde lid maakt alleen een uitzondering voor de periodieke uitkeringen die de tweede zin noemt. Beroept een verzekeraar zich op een polisvoorwaarde die van de genoemde artikelen afwijkt, controleer dan eerst in welk niveau die bepaling valt en of de verzekeringnemer particulier is.