Boek 7 Artikel 977 (7:977 BW)

Artikel 7:977 BW beschermt de levensverzekering tegen beëindiging door de verzekeraar. Behoudens wat elders in deze titel is bepaald, kan hij de verzekering niet opzeggen, niet ontbinden en niet op grond van een beding laten vervallen. Dat is een uitzonderlijk sterke bescherming, en zij is er omdat een levensverzekering vaak decennia loopt en haar waarde juist ontleent aan die lange duur.

Waarom deze bescherming

Wie op zijn dertigste een overlijdensrisicoverzekering sluit, betaalt jarenlang premie op basis van zijn gezondheid van toen. Zou de verzekeraar het contract mogen beëindigen zodra het risico toeneemt, dan zou de verzekering waardeloos zijn op het moment dat zij nodig wordt. Ook de opbouw van waarde bij een kapitaalverzekering zou zinloos worden. Daarom is de bevoegdheid tot opzegging vrijwel volledig weggenomen; alleen op de plaatsen waar de titel dat uitdrukkelijk regelt, kan de verzekering eindigen.

De uitzondering: een lege polis

Er is één praktische uitzondering. Er mag worden afgesproken dat de verzekering eindigt, of door de verzekeraar kan worden opgezegd, wanneer zij door de in de overeenkomst voorziene verrekening van premie, rente en kosten geen premievrije waarde en geen afkoopwaarde meer heeft. Dan is er in feite niets meer over: de opgebouwde waarde is opgegaan aan de premies die ermee zijn verrekend. De verzekeraar hoeft zo'n lege polis niet eindeloos aan te houden.

Afkoop en premievrijmaking door de verzekeraar

De verzekeraar kan de verzekering evenmin uit eigen beweging afkopen of premievrij voortzetten. Daarvoor heeft hij de medewerking van de verzekeringnemer nodig, en die medewerking moet zijn verkregen ná het aangaan van de overeenkomst. Een clausule in de polis waarin de verzekeringnemer bij voorbaat instemt, voldoet dus niet. Ook hier geldt: behoudens wat de afdeling zelf anders bepaalt, bijvoorbeeld bij het uitblijven van premiebetaling.

Een voorbeeld. Een verzekerde krijgt een ernstige ziekte en de verzekeraar wil van de overlijdensrisicoverzekering af. Dat kan niet: opzeggen, ontbinden of laten vervallen is uitgesloten. Raakt dezelfde persoon achter met zijn premie, dan geldt niet dit artikel maar de bijzondere procedure met een waarschuwing en een termijn van ten minste een maand, waarna de polis in beginsel premievrij wordt voortgezet als er waarde is.

Verhouding tot de rechten van de verzekeringnemer

Wat de verzekeraar niet mag, mag de verzekeringnemer juist wel. Hij kan de verzekering laten afkopen voor zover zij stellig in uitkeringen voorziet, hij kan haar premievrij laten voortzetten als er premievrije waarde is, en hij kan haar belenen tot het bedrag van de afkoopwaarde. De bescherming werkt dus eenzijdig, precies zoals bij dit soort langlopende contracten past.

In de praktijk

Krijg je als verzekeringnemer een brief waarin de verzekeraar de levensverzekering beëindigt, controleer dan op welke grond dat gebeurt. Buiten het geval van een polis zonder enige waarde en buiten de gevallen die de wet zelf noemt, mist zo'n beëindiging werking. Houd verder in de gaten of premies worden verrekend met de opgebouwde waarde, want dat kan een polis stilletjes leeg laten lopen.