Boek 7 Artikel 976 (7:976 BW)

Artikel 7:976 BW geeft een aparte regeling voor verzekeringen die strekken tot voorziening in de kosten van lijkbezorging. Enkele bepalingen uit deze paragraaf gelden daarvoor niet: het recht op afkoop, de plicht van de verzekeraar om bij achterstallige vervolgpremie eerst een mededeling met een termijn van ten minste een maand te sturen, en de regeling over overlijden door een uitgesloten oorzaak. Wat er vervolgens bij uitblijvende betaling met de verzekering gebeurt, van premievrije voortzetting tot uitbetaling van een aanwezige afkoopwaarde, geldt hier wel gewoon. Daar staat een stevige bescherming tegenover: de waarde van zulke verzekeringen en de rechten eruit zijn niet vatbaar voor beslag en blijven buiten het faillissement, buiten de schuldsaneringsregeling en buiten de vereffening van de nalatenschap.

Waarom er geen recht op afkoop is

Een uitvaartverzekering heeft een specifiek doel: er moet geld of een dienst beschikbaar zijn op het moment dat iemand overlijdt. Zou de waarde zonder meer tussentijds kunnen worden opgenomen, dan zou dat doel bij financiële krapte als eerste sneuvelen en zouden de nabestaanden alsnog met de kosten blijven zitten. De wetgever heeft de verzekeringnemer bij deze polissen daarom geen wettelijk recht op afkoop gegeven. Een verbod is dat niet: of afkoop toch kan, hangt af van wat de polisvoorwaarden daarover bepalen.

De bescherming tegen schuldeisers

De keerzijde is dat schuldeisers er ook niet bij kunnen. Er kan geen beslag op worden gelegd, een curator kan de waarde niet in de boedel trekken, en ook in een schuldsaneringstraject blijft de verzekering buiten schot. Hetzelfde geldt bij de vereffening van de nalatenschap. Zo is verzekerd dat er ook na een faillissement of een schuldenregeling nog een uitvaart kan worden betaald. Deze bescherming geldt zowel voor polissen die geld uitkeren als voor polissen die in natura voorzien in een uitvaart.

Grenzen aan de uitzondering

Om te voorkomen dat vermogen onder het mom van een uitvaartverzekering buiten het bereik van schuldeisers wordt gebracht, kunnen bij algemene maatregel van bestuur nadere maatstaven worden gesteld voor wat als zo'n verzekering geldt. De uitzondering is dus bedoeld voor wat werkelijk nodig is om een uitvaart te bekostigen, niet voor een spaarproduct met een andere naam.

Een voorbeeld. Iemand raakt in de schuldsanering. Zijn spaargeld en de afkoopwaarde van zijn kapitaalverzekering vallen in de regeling. Zijn uitvaartverzekering blijft daarbuiten: de bewindvoerder kan die niet laten afkopen, en de polis blijft in stand zodat zijn nabestaanden later niet met de kosten worden geconfronteerd.

Wat er wel gewoon geldt

De rest van de regeling blijft van toepassing. Zo kan de verzekeraar de polis niet naar believen opzeggen of laten vervallen, gelden de regels over de begunstiging en over de vorm waarin die wordt aangewezen, en werkt de uitsluiting voor wie het overlijden opzettelijk heeft veroorzaakt onverkort door.

In de praktijk

Controleer of een uitvaartpolis werkelijk strekt tot voorziening in de kosten van lijkbezorging; alleen dan gelden de uitzondering en de bescherming. Reken er niet op dat de polis bij financiële nood geld oplevert: een wettelijk recht om af te kopen is er niet, en of het toch mogelijk is, staat in de polisvoorwaarden. En meld het bestaan ervan bij een schuldregeling, zodat er geen misverstand ontstaat over wat er wel en niet in de boedel valt.