Boek 7 Artikel 974 (7:974 BW)

Artikel 7:974 BW zegt van welke regels uit het algemene deel van de sommenverzekering partijen niet mogen afwijken. Het gaat om vier dingen: de vorm waarin de verzekeringnemer een begunstigde aanwijst, de vorm waarin een begunstigde aanvaardt, de toestemming die nodig is wanneer een ander een vaste positie in de polis heeft, en de uitsluiting van rechten voor wie het verzekerde voorval opzettelijk heeft veroorzaakt.

Waarom juist deze regels

Het gemeenschappelijke kenmerk is dat zij niet alleen de partijen bij het contract raken, maar ook derden en de rechtszekerheid als geheel. Wie na jaren moet vaststellen aan wie een uitkering toekomt, kan zich alleen baseren op wat schriftelijk bij de verzekeraar is vastgelegd. Zou een polis mogen bepalen dat een mondelinge aanwijzing ook telt, dan zou na een overlijden een onoplosbare discussie kunnen ontstaan tussen nabestaanden.

De vier onderwerpen

• Aanwijzen en wijzigen van een begunstigde en het onder bewind stellen van het recht op uitkering gebeurt door een schriftelijke mededeling aan de verzekeraar; die vorm staat vast.
• Aanvaarden van een aanwijzing kan alleen door een verklaring die aan de verzekeraar is gericht.
• Toestemming van een onherroepelijk begunstigde of een beperkt gerechtigde is nodig voordat de verzekeringnemer zijn rechten uitoefent; verandert die uitoefening niets aan de positie van de begunstigde of de beperkt gerechtigde, dan is zijn toestemming niet vereist.

- Geen rechten voor wie onherroepelijk is veroordeeld omdat hij het verzekerde voorval opzettelijk heeft veroorzaakt of daaraan opzettelijk heeft meegewerkt.

Wat wel mag

De rest van de regeling laat ruimte. Partijen mogen bijvoorbeeld afspreken dat een begunstiging vanaf het begin onherroepelijk is, zij mogen een volgorde van begunstigden opnemen, en zij mogen bepalen dat vorderingsrechten niet overdraagbaar zijn. De wet verbiedt dus niet het maken van afspraken, maar het uithollen van de vorm en de bescherming die de kern van het stelsel vormen.

Een voorbeeld. In polisvoorwaarden staat dat een begunstiging ook kan worden gewijzigd bij testament of door een gedateerde brief aan het assurantiekantoor. Die bepaling houdt geen stand: alleen een schriftelijke mededeling aan de verzekeraar telt. Wie zijn begunstiging na een scheiding via zijn testament regelt, riskeert dat de verzekeraar toch aan de oude begunstigde betaalt.

In de praktijk

Ga bij elke wijziging in de begunstiging langs de verzekeraar en bewaar de bevestiging; regel het niet via de notaris of het tussenkantoor alleen. Beroept een verzekeraar of een nabestaande zich op een polisbepaling die van deze vier onderwerpen afwijkt, dan is die bepaling zonder werking en geldt de wettelijke regel.