Boek 7 Artikel 960 (7:960 BW)

Artikel 7:960 BW bevat de grondgedachte van de hele schadeverzekering: de verzekerde mag door de uitkering niet in een duidelijk voordeliger positie komen. Een schadeverzekering herstelt een vermogenspositie, zij creëert geen winst. Zou dat anders zijn, dan zou er een prikkel ontstaan om schade te laten gebeuren, en dat is precies wat verzekeringen onverzekerbaar zou maken.

Wat duidelijk voordeliger betekent

De wet spreekt niet van elk voordeel, maar van een duidelijk voordeliger positie. Kleine verschillen zijn onvermijdelijk: een gerepareerde deur is soms net iets beter dan de oude, en een vervangen apparaat kan nieuwer zijn dan het verloren exemplaar. Dat is geen bezwaar. Het gaat om gevallen waarin de vergoeding werkelijk uitstijgt boven het nadeel, bijvoorbeeld doordat dezelfde schade bij twee verzekeraars wordt geclaimd of doordat een zaak ver boven haar waarde is verzekerd.

De uitzondering: taxatie vooraf

De regel geldt niet wanneer de waarde van een zaak vooraf is getaxeerd door een deskundige aan wie die beslissing was opgedragen, of wanneer partijen de waarde hebben vastgesteld overeenkomstig het advies van een deskundige. Zo'n voortaxatie geeft zekerheid: bij schade hoeft niet opnieuw te worden gediscussieerd over de waarde. Dat is van groot belang bij zaken waarvan de waarde moeilijk is vast te stellen, zoals kunst, antiek, sieraden, verzamelingen en klassieke voertuigen. Blijkt achteraf dat de getaxeerde waarde hoger lag dan de werkelijke, dan houdt de verzekerde die vergoeding.

Wat er onder valt

• Dubbele verzekering: bij twee polissen die dezelfde schade dekken, kan niet twee keer volledig worden geïnd.
• Vergoeding van een ander: is de schade al door de aansprakelijke persoon vergoed, dan blijft er weinig te verzekeren over.
• Oververzekering: een verzekerde som die de waarde ver overtreft, leidt niet tot een hogere uitkering dan de schade.

Een voorbeeld. Een verzamelaar laat zijn schilderij vóór het sluiten van de polis taxeren door een erkende deskundige en verzekert het voor die waarde. Jaren later wordt het gestolen, terwijl de markt inmiddels is ingezakt. De verzekeraar moet de getaxeerde waarde uitkeren en kan zich niet beroepen op het verbod op verrijking. Zonder zo'n taxatie was de werkelijke waarde op het moment van de diefstal beslissend geweest.

Kan hiervan worden afgeweken

Nee. Artikel 7:963 BW noemt dit artikel bij de bepalingen waarvan in het geheel niet mag worden afgeweken, ook niet tussen professionele partijen en ook niet in het voordeel van de verzekerde. Dat is logisch: het verbod op verrijking beschermt niet alleen de verzekeraar, maar het stelsel als geheel tegen misbruik.

In de praktijk

Laat waardevolle en moeilijk te waarderen zaken vooraf taxeren en bewaar dat rapport; het voorkomt discussie op het slechtst denkbare moment. Meld bij een claim eerlijk of dezelfde schade ook elders is verzekerd of al is vergoed. En verwacht bij een gewone polis geen vergoeding die uitstijgt boven wat je werkelijk kwijt bent, hoe hoog de verzekerde som ook is.