Boek 7 Artikel 954 (7:954 BW)

Rechtstreekse betaling aan het slachtoffer bij letsel of overlijden

Indien in geval van een verzekering tegen aansprakelijkheid de verzekeraar ingevolge artikel 941 de verwezenlijking van het risico is gemeld, kan de benadeelde verlangen, dat indien de verzekeraar een uitkering verschuldigd is, het bedrag dat de verzekerde daarvan ter zake van de schade van de benadeelde door dood of letsel te vorderen heeft, aan hem wordt betaald.
De benadeelde kan zonder melding deze betaling verlangen indien de verzekerde een rechtspersoon was die heeft opgehouden te bestaan en de verplichting tot vergoeding van de schade van de benadeelde niet op een ander is overgegaan.
Indien de benadeelde zijn in lid 1 bedoelde bevoegdheid nog niet heeft uitgeoefend, kan de verzekeraar slechts bevrijdend aan de verzekerde betalen nadat hij de benadeelde tevergeefs verzocht heeft binnen vier weken mede te delen of hij deze bevoegdheid wil uitoefenen, of indien deze daarvan afstand heeft gedaan.
De verzekerde is niet bevoegd ten nadele van de benadeelde over zijn vordering op de verzekeraar te beschikken, voorzover deze vordering schade door dood of letsel betreft, noch is deze vordering in zoverre voor anderen dan de benadeelde vatbaar voor beslag.
Voorzover de verzekeraar in verband met overschrijding van een verzekerde som tot minder gehouden is dan het bedrag waarvoor de verzekerde aansprakelijk is, wordt de verschuldigde uitkering naar evenredigheid toegerekend aan de schade van elk der benadeelden alsmede, voorzover zij benadeelden betreft met zowel schade door dood of letsel als andere schade, aan deze onderscheiden schadesoorten. Niettemin blijft de verzekeraar die, onbekend met het bestaan van vorderingen van andere benadeelden, te goeder trouw aan een benadeelde of de verzekerde een groter bedrag dan het aan deze toekomende deel heeft uitgekeerd, jegens de andere benadeelden slechts gehouden tot het beloop van het overblijvende gedeelte van de verzekerde som. De betaling aan de benadeelden kan worden opgeschort voorzover in verband met het in de eerste zin bepaalde op redelijke gronden kan worden betwijfeld welk bedrag dient te worden voldaan.
De benadeelde die ter zake van zijn schade door dood of letsel een rechtsvordering instelt tegen de verzekeraar, is daartoe slechts bevoegd indien hij er zorg voor draagt dat de verzekerde tijdig in het geding wordt geroepen. Dit lijdt uitzondering in het geval, bedoeld in lid 2.
De leden 1 tot en met 6 missen toepassing voor zover de benadeelde schadeloos is gesteld of voor zover hem door de wet jegens de verzekeraar een eigen recht op schadevergoeding is toegekend.

Toelichting

Artikel 7:954 BW geeft het slachtoffer bij een aansprakelijkheidsverzekering een eigen positie tegenover de verzekeraar. Is de schade bij de verzekeraar gemeld en is hij een uitkering verschuldigd, dan kan de benadeelde verlangen dat het deel dat op zijn schade door dood of letsel ziet, rechtstreeks aan hem wordt betaald. Het geld gaat dan niet eerst naar de aansprakelijke persoon, maar meteen naar degene die de schade heeft geleden.

Waarom dit bestaat

Zonder deze regel zou het slachtoffer afhankelijk zijn van de verzekerde: die ontvangt de uitkering en moet haar doorbetalen. Gaat hij failliet, verdwijnt hij of gebruikt hij het geld voor andere schulden, dan blijft het slachtoffer met lege handen achter terwijl er wel een verzekering was. De wet beperkt deze bescherming bewust tot schade door dood of letsel, omdat daar de gevolgen het zwaarst zijn.

De voorwaarden

Melding. In beginsel moet de verwezenlijking van het risico bij de verzekeraar zijn gemeld; dat doet de verzekerde.
Een verschuldigde uitkering. De verzekeraar moet werkelijk tot uitkering gehouden zijn; is er geen dekking, dan is er ook niets te vorderen. De benadeelde oefent hier bovendien het recht van de verzekerde uit en heeft dus geen sterkere positie dan hij: houdt de verzekeraar zelf nog iets van de verzekerde te goed, bijvoorbeeld onbetaalde premie, dan kan hij dat met de uitkering verrekenen en ontvangt de benadeelde het verminderde bedrag.
Dood of letsel. Alleen dat deel van de schade valt eronder; zaakschade blijft langs de gewone weg lopen.

- Geen melding nodig wanneer de verzekerde een rechtspersoon was die is opgehouden te bestaan en de verplichting tot vergoeding niet op een ander is overgegaan.

Wat de verzekeraar moet doen

Heeft de benadeelde zijn bevoegdheid nog niet gebruikt, dan mag de verzekeraar niet zomaar aan de verzekerde betalen. Hij moet de benadeelde eerst vragen om binnen vier weken te laten weten of hij van zijn recht gebruik wil maken. Blijft een reactie uit of doet de benadeelde afstand, dan mag hij bevrijdend aan de verzekerde betalen. Zolang de bevoegdheid bestaat, kan de verzekerde bovendien niet ten nadele van de benadeelde over zijn vordering beschikken, en kunnen andere schuldeisers daarop geen beslag leggen.

Als de verzekerde som te klein is

Zijn er meer slachtoffers en is er niet genoeg verzekerd, dan wordt de uitkering naar evenredigheid verdeeld over hun schade, en binnen één benadeelde over letselschade en andere schade. Heeft de verzekeraar te goeder trouw en onbekend met andere vorderingen al te veel aan iemand betaald, dan hoeft hij tegenover de anderen niet meer te doen dan wat er van de verzekerde som over is. Bestaat er redelijke twijfel over de verdeling, dan mag hij de betaling opschorten totdat duidelijk is wie wat krijgt.

Een voorbeeld. Bij een verkeersongeval raken twee inzittenden zwaargewond. De aansprakelijke bestuurder meldt het bij zijn verzekeraar. Beide slachtoffers kunnen vragen om rechtstreekse betaling. Is de verzekerde som niet toereikend, dan krijgt ieder een evenredig deel; de verzekeraar mag de uitbetaling aanhouden zolang op redelijke gronden onduidelijk is hoe de verdeling uitpakt.

In de praktijk

Wil je als benadeelde de verzekeraar in rechte aanspreken, dan moet je ervoor zorgen dat de verzekerde tijdig in de procedure wordt betrokken; dat is een voorwaarde voor de ontvankelijkheid. De regeling geldt niet voor zover je al schadeloos bent gesteld of voor zover de wet je elders al een eigen recht tegen de verzekeraar geeft, zoals bij motorrijtuigen het geval is. Reageer altijd binnen vier weken op een vraag van de verzekeraar of je van je recht gebruik wilt maken.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

Directe actie als de verzekerde niet meer bestaat

Hoge Raad · 2019-02-01 · ECLI:NL:HR:2019:150

De benadeelde wilde rechtstreeks betaling van de aansprakelijkheidsverzekeraar, maar de verzekerde rechtspersoon was opgehouden te bestaan zonder dat de schade was gemeld. De Hoge Raad oordeelt dat de uitzondering op het meldingsvereiste niet beperkt is tot schade die pas na het verdwijnen van de verzekerde aan het licht komt; zij geldt ook als de schade daarvóór al was opgetreden. Dat past bij de strekking van de directe actie: de benadeelde beschermen tegen insolventie van de aansprakelijke partij.
Directe actie naast een verjaard eigen recht

Hoge Raad · 2022-04-22 · ECLI:NL:HR:2022:616

Het eigen recht van de benadeelde tegen de aansprakelijkheidsverzekeraar van een motorrijtuig was door verjaring niet meer afdwingbaar; de vraag was of hij daarnaast nog de directe actie kon inroepen. De Hoge Raad oordeelt dat de benadeelde in dat geval kan terugvallen op de bescherming van de directe actie. Het bestaan van een wettelijk eigen recht sluit de directe actie dus niet uit.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

Wettekst