Boek 7 Artikel 943 (7:943 BW)

Artikel 7:943 BW zegt welke bepalingen uit het algemene deel van de verzekeringstitel partijen niet opzij mogen zetten. Dat is een cruciale vraag, want verzekeringen worden gesloten op polisvoorwaarden die de verzekeraar zelf opstelt. Zonder dit artikel zou de bescherming van de voorgaande bepalingen met één zin in de kleine lettertjes kunnen verdwijnen. De wet kent drie categorieën, van streng naar minder streng.

Volledig dwingend

Van een eerste groep bepalingen kan in het geheel niet worden afgeweken, ook niet in het voordeel van een van beide partijen en ook niet tussen professionele partijen. Het gaat om de regel dat de verzekeraar zich niet op de algemene vernietigingsgronden mag beroepen, de plicht om een polis af te geven, het verbod om bij aansprakelijkheidsverzekering met andere polissen te verrekenen, de regeling over de tussenpersoon die zich tegenover de verzekeraar heeft verbonden om premie en kosten als eigen schuld te betalen, en de vermindering van de premie bij tussentijdse opzegging.

Niet ten nadele van de klant

Een tweede groep is eenzijdig dwingend, ook wel semidwingend genoemd: afwijken mag alleen als het gunstiger uitpakt voor de verzekeringnemer of de tot uitkering gerechtigde. Hieronder vallen onder meer de schriftelijkheid van mededelingen van de verzekeraar, de bevrijdende betaling via de tussenpersoon, de opzegtermijn en de regels over tussentijdse opzegging, de bescherming van de persoonsverzekering tegen verzwaring van het gezondheidsrisico, de elektronische opzegging, de meldings- en informatieplicht bij schade met de grenzen aan vervalbedingen, en de verjaring.

Alleen voor de particulier

Voor een derde groep geldt de bescherming uitsluitend als de verzekeringnemer een natuurlijk persoon is die de verzekering sluit buiten de uitoefening van een beroep of bedrijf. Dat is de particuliere verzekeringnemer. Voor hem kan niet ten nadele worden afgeweken van de regeling over de mededelingsplicht bij het aangaan en de gevolgen daarvan, van de aanmaning bij een onbetaalde vervolgpremie, en van de opzeggingsrechten bij langlopende contracten en bij wijziging van de voorwaarden. Sluit een ondernemer dezelfde verzekering voor zijn bedrijf, dan mogen op die punten strengere voorwaarden worden afgesproken.

Een voorbeeld. In de polisvoorwaarden van een inboedelverzekering staat dat de dekking automatisch vervalt zodra een premietermijn niet binnen dertig dagen is voldaan, zonder aanmaning. Bij een particulier werkt die bepaling niet: de aanmaning met veertien dagen blijft verplicht. Staat dezelfde bepaling in een zakelijke polis van een transportbedrijf, dan kan zij wel geldig zijn.

In de praktijk

Beroept een verzekeraar zich op een polisvoorwaarde die ongunstiger is dan de wet, ga dan eerst na in welke categorie de betrokken wettelijke bepaling valt en of de verzekeringnemer particulier is. Wijkt de voorwaarde af van de eerste, volledig dwingende groep, dan mist zij van rechtswege werking. Bij de tweede en de derde groep gaat het om bescherming van één partij: daar blijft de afwijkende voorwaarde gelden totdat de verzekeringnemer of de tot uitkering gerechtigde de vernietiging ervan inroept, dus doe dat uitdrukkelijk. Voor ondernemers loont het om juist die punten bij het sluiten te bespreken, want daar biedt de wet minder vanzelfsprekende bescherming.