Boek 7 Artikel 938 (7:938 BW)

Artikel 7:938 BW gaat over de situatie waarin een verzekering wel bestaat, maar er feitelijk niets te verzekeren viel. Premie is de tegenprestatie voor het dragen van risico; is er in het geheel geen risico gelopen, dan is er ook geen premie verschuldigd. Heeft dat een heel verzekeringsjaar geduurd, dan is over dat jaar geen premie verschuldigd. De verzekeraar houdt wel recht op een billijke vergoeding van de kosten die hij heeft gemaakt.

Wanneer wordt er geen risico gelopen

Het gaat niet om de situatie dat er toevallig geen schade is geweest; dat is juist de normale gang van zaken bij een verzekering. Het gaat erom dat het gevaar waartegen is verzekerd zich in het geheel niet kon voordoen, omdat het verzekerde er niet was of nooit is gaan bestaan. Denk aan een evenement dat al was afgelast voordat de dekking inging, of een machine die is besteld en verzekerd maar nooit is geleverd. Of er risico is gelopen, is een feitelijke vraag: beslissend is of het verzekerde belang in de betrokken periode aan het gevaar blootstond.

Wanneer de premie toch verschuldigd blijft

De regel geldt niet als de verzekeringnemer, of een derde als bedoeld in artikel 7:928 lid 2 of lid 3 BW, met het opzet heeft gehandeld om de verzekeraar te misleiden. Wie de verzekeraar bewust een verkeerd beeld heeft gegeven, kan zich dus niet op het ontbreken van risico beroepen om onder de premie uit te komen. De premie blijft dan verschuldigd, ook over de periode waarin er niets te verzekeren viel.

Opzegging na een leeg jaar

Is over een vol verzekeringsjaar geen risico gelopen, dan mag elke partij binnen één maand na afloop van dat jaar de overeenkomst opzeggen met ingang van het nieuwe verzekeringsjaar. Die opzegging verliest haar kracht als er tussen het begin van het nieuwe jaar en de opzegging alsnog risico is gelopen. De wet geeft dit recht aan beide partijen, zodat zowel de verzekeringnemer als de verzekeraar een overeenkomst kan beëindigen waarin een jaar lang niets werd gedekt.

Gedeeltelijk risico

Is er wel risico gelopen, maar over minder zaken of een kleinere hoeveelheid dan verzekerd, dan gelden dezelfde regels voor het deel waarover geen risico is gelopen. De premie wordt dan naar rato verminderd en het opzeggingsrecht kan betrekking hebben op dat deel. Dit speelt vooral bij zakelijke verzekeringen waarbij vooraf een voorraad, een wagenpark of een aantal transporten wordt opgegeven.

Een voorbeeld. Een ondernemer verzekert tien bestelbussen, maar schaft er uiteindelijk maar zeven aan; drie kentekens zijn nooit op zijn naam gekomen. Over die drie is geen risico gelopen. De premie daarvoor is niet verschuldigd, met dien verstande dat de verzekeraar zijn kosten in rekening mag brengen. Blijkt na een vol jaar dat er over drie bussen niets liep, dan bestaat daarnaast het recht om de verzekering op dat punt op te zeggen tegen het nieuwe jaar.

In de praktijk

Controleer bij zakelijke polissen jaarlijks of wat verzekerd is nog overeenkomt met wat er werkelijk is. Blijkt dat er is betaald voor iets wat er niet was, dan kan met een beroep op dit artikel om terugbetaling worden gevraagd; de verzekeraar heeft daarbij recht op een billijke vergoeding van zijn kosten. Raadpleeg daarbij ook de polisvoorwaarden: artikel 7:943 BW, dat opsomt van welke bepalingen niet of niet ten nadele van de verzekeringnemer kan worden afgeweken, noemt dit artikel niet. Partijen kunnen in de polis dus een andere regeling over premie en opzegging bij het ontbreken van risico treffen.