Boek 7 Artikel 926 (7:926 BW)

Artikel 7:926 BW legt twee begrippen vast die in de hele afdeling over verzekering terugkeren. Het eerste is de uitkering: daaronder valt niet alleen geld, maar ook een prestatie in een andere vorm. Het tweede is de tot uitkering gerechtigde: degene die bij verwezenlijking van het risico recht op uitkering heeft, of dat recht kan krijgen door een aanwijzing te aanvaarden. Beide omschrijvingen lijken technisch, maar zij bepalen wie zich op de bescherming van deze titel kan beroepen.

Uitkering hoeft geen geld te zijn

Veel polissen keren niet uit in euro's maar in diensten of zaken: een autoverzekeraar laat de auto repareren bij een aangesloten hersteller, een pechhulpverzekering stuurt een monteur, een reisverzekering organiseert repatriëring, een inboedelverzekeraar levert een vervangend apparaat. De wet stelt die vormen gelijk aan een geldbetaling. Dat betekent dat alle regels over de uitkering ook gelden wanneer de verzekeraar zelf het werk laat doen: over de termijn waarbinnen wordt uitgekeerd, over vermindering bij het niet nakomen van verplichtingen en over verjaring.

Wie is de tot uitkering gerechtigde

Er zijn twee categorieën. De eerste is degene die op het moment dat het risico zich verwezenlijkt al recht op uitkering heeft, bijvoorbeeld de verzekeringnemer zelf of een verzekerde die in de polis is genoemd. De tweede is degene die het recht nog kan verkrijgen doordat hij een aanwijzing aanvaardt: de begunstigde bij een levensverzekering die pas rechthebbende wordt als hij de begunstiging aanneemt. Zolang hij niet heeft aanvaard, heeft hij nog geen recht, maar hij valt wel onder de omschrijving.

Waarom dit onderscheid ertoe doet

De titel over verzekering richt op verschillende plaatsen rechten en plichten uitdrukkelijk tot de tot uitkering gerechtigde en niet alleen tot de verzekeringnemer. Denk aan de plicht om een schade te melden en om medewerking te verlenen aan de vaststelling ervan, en aan het gevolg dat opzettelijke misleiding het recht op uitkering doet vervallen. Doordat het tweede lid ook degene omvat die het recht pas door aanvaarding kan krijgen, vallen beide categorieën onder die bepalingen. Welk gevolg het niet nakomen van zo'n verplichting heeft, staat steeds in de afzonderlijke bepaling waarin de verplichting wordt geregeld; daar moet per geval worden nagegaan wat voor wie geldt.

Een voorbeeld. Bij een woonhuisverzekering ontstaat lekkageschade. De verzekeraar stuurt een eigen hersteller in plaats van geld over te maken. Dat is een uitkering in de zin van de wet, dus de gewone regels blijven van toepassing: is het herstel gebrekkig of blijft het uit, dan staat de verzekerde niet met lege handen omdat er geen geld is beloofd. Bij een levensverzekering geldt voor de aangewezen begunstigde dat hij ook vóór zijn aanvaarding al onder de omschrijving van tot uitkering gerechtigde valt; werkelijk recht op uitkering krijgt hij pas doordat hij de aanwijzing aanvaardt.

In de praktijk

Kijk bij een conflict altijd eerst wie precies in de polis staat en in welke hoedanigheid: verzekeringnemer, verzekerde of begunstigde. Die hoedanigheden lopen niet gelijk. De verzekeringnemer sluit het contract en betaalt de premie, de verzekerde loopt het risico of heeft het verzekerde belang, en de begunstigde ontvangt de uitkering. Wie recht heeft op geld of op een prestatie in natura, is de tot uitkering gerechtigde, en die kan een ander zijn dan degene die het contract heeft getekend. Bij het aanspreken van een verzekeraar is dat de eerste vraag die moet worden beantwoord.