Boek 7 Artikel 869 (7:869 BW)

Een borg die de schuld van een ander heeft voldaan, haalt dat bedrag in de eerste plaats bij de hoofdschuldenaar terug. Lukt dat niet of maar voor een deel, dan moet het verlies ergens neerslaan. Dit artikel bepaalt hoe dat gaat: de borg ten laste van wie de schuld is gedelgd, kan het gedeelte dat onverhaalbaar blijkt omslaan over zichzelf, zijn medeborgen en de niet-schuldenaren die voor de verbintenis aansprakelijk waren. Blijkt binnen die kring bij een van hen evenmin iets te halen, dan wordt ook diens aandeel over de overigen verdeeld. Daarbij is artikel 6:152 BW van overeenkomstige toepassing.

Wat omslaan betekent

Omslaan is verdelen. Het bedrag dat niet op de hoofdschuldenaar te verhalen blijkt, wordt verdeeld over de kring van degenen die voor de schuld instonden, en de borg die betaalde deelt daar zelf in mee. Kan vervolgens ook een van hen niet betalen, dan gaat diens aandeel op dezelfde manier over de anderen. Hij kan het verlies dus niet volledig bij de overige borgen leggen, maar hij hoeft het ook niet in zijn eentje te dragen. Het resultaat is een evenredige verdeling van de tegenvaller. Die verdeling is bovendien niet het laatste woord: ieder die op die manier heeft meebetaald, mag dat bedrag later alsnog opeisen bij degene bij wie op dat moment niets viel te halen.

Wie meedoet in de verdeling

• De borg die heeft betaald zelf, die dus zijn eigen deel van het verlies draagt.
• De medeborgen, dus anderen die zich voor dezelfde schuld borg hebben gesteld.

- Niet-schuldenaren die voor de verbintenis aansprakelijk waren, bijvoorbeeld iemand die zijn goed tot zekerheid heeft verbonden zonder zelf schuldenaar te zijn.

Waarom deze regel

Wie samen met anderen instaat voor een schuld, doet dat in de verwachting dat het risico wordt gedeeld. Het zou willekeurig zijn als degene die de schuldeiser toevallig als eerste aansprak, in zijn eentje het verlies zou dragen dat ontstaat doordat er bij de hoofdschuldenaar niets meer te halen valt. Door dat onverhaalbare deel om te slaan, komt de tegenvaller te liggen naar de verhouding waarin de betrokkenen zich hebben verbonden.

Een voorbeeld: drie mensen staan borg voor dezelfde lening. Eén van hen betaalt de hele schuld aan de bank en spreekt de hoofdschuldenaar aan, maar bij die valt niets te halen. Wat onverhaalbaar blijkt, wordt dan omgeslagen over de drie borgen samen. Blijkt vervolgens ook een van de twee anderen geen verhaal te bieden, dan wordt diens aandeel verdeeld over de twee die overblijven, waaronder degene die betaalde. Zo draagt hij een deel van het verlies, maar niet het geheel.

Verhouding tot het verhaal op de hoofdschuldenaar

Deze regeling gaat over de verhouding tussen degenen die voor de schuld van een ander instonden. Zij komt in beeld zodra verhaal geheel of gedeeltelijk onmogelijk blijkt, en dat is in de eerste plaats het verhaal op de hoofdschuldenaar, dat in artikel 7:866 BW is geregeld. Levert dat niets op, dan wordt het onverhaalbare deel omgeslagen over de borg die betaalde, zijn medeborgen en de aansprakelijke niet-schuldenaren. Blijkt binnen die kring vervolgens bij een van hen evenmin iets te halen, dan wordt ook dat verlies over de overigen verdeeld.

In de praktijk

Voor de borg die betaalt: breng eerst in kaart wie er nog meer voor deze schuld instonden en in welke verhouding, want dat bepaalt de omslag. Documenteer de pogingen om te verhalen, want u zult moeten laten zien dat een deel werkelijk onverhaalbaar is. Voor medeborgen: het feit dat een ander werd aangesproken, betekent niet dat u buiten schot blijft.