Boek 7 Artikel 764 (7:764 BW)

De opdrachtgever mag een aannemingsovereenkomst op elk moment beëindigen, geheel of gedeeltelijk, en hij hoeft daarvoor geen reden te geven. Dat is het eerste lid. Het tweede lid vertelt wat dat kost, en daar zit de kern: opzeggen is toegestaan, maar niet gratis. De aannemer mag door de opzegging niet slechter af zijn dan wanneer hij het werk had mogen afmaken.

Het recht om op te zeggen

De bevoegdheid geldt te allen tijde en is niet gebonden aan een termijn of aan een tekortkoming van de aannemer. Zij kan het hele werk betreffen of een deel ervan, bijvoorbeeld als de opdrachtgever besluit dat een onderdeel toch niet doorgaat. Er hoeft geen rechter aan te pas te komen: een mededeling aan de aannemer volstaat.

Wat de opdrachtgever moet betalen

Uitgangspunt is de prijs die voor het complete werk zou gelden. Daarop komt in mindering wat de opzegging de aannemer bespaart. Wat daaronder valt, omschrijft de wet niet nader; het gaat om het financiële voordeel dat voor de aannemer uit het wegvallen van het resterende werk voortvloeit. De betaling vindt plaats tegen aflevering van het werk dat al klaar is: de opdrachtgever betaalt, en krijgt daarvoor wat er tot dan toe is gemaakt.

Werk op basis van werkelijke kosten

Was de prijs afhankelijk gesteld van de kosten die de aannemer werkelijk zou maken, dan wordt anders gerekend. Er wordt dan gekeken naar de kosten die al zijn gemaakt, naar het werk dat is verricht, en naar de winst die op de hele opdracht behaald zou zijn. Ook in die variant blijft het uitgangspunt dus dat de aannemer zijn winst op de opdracht behoudt.

Een voorbeeld: iemand laat een schuur bouwen voor een afgesproken bedrag en zegt op als de fundering er ligt, omdat hij verhuist. Hij moet in beginsel de hele prijs betalen, verminderd met het bedrag dat de aannemer door het vervallen van de rest van de opdracht niet meer kwijt is. De fundering wordt hem opgeleverd. Hoeveel er na aftrek overblijft, hangt af van de omvang van die besparing en kan dus van geval tot geval sterk verschillen.

Andere manieren waarop de overeenkomst kan eindigen

De wet kent naast opzegging nog andere manieren waarop een aannemingsovereenkomst voortijdig kan eindigen, elk met een eigen afrekening. Vóór de oplevering bevat artikel 7:756 BW een eigen regeling voor het geval dat het werk niet deugdelijk wordt uitgevoerd; die ontbinding moet bij de rechter worden gevorderd. Overlijdt de aannemer of raakt hij duurzaam arbeidsongeschikt, dan regelt artikel 7:763 BW een eigen afrekening.

In de praktijk

De wet stelt geen vorm aan de opzegging, maar een schriftelijke opzegging waarin staat of het hele werk of een deel vervalt, maakt later duidelijk waarover moet worden afgerekend. Bij de eindafrekening gaat het om twee bedragen: de prijs voor het hele werk en de besparingen die daarop in mindering komen. Een gespecificeerde opstelling, onderbouwd met gegevens over inkoop en planning, maakt het voor beide partijen mogelijk na te gaan of de besparingen juist zijn berekend.