Boek 7 Artikel 741 (7:741 BW)

Beloning in de visserij hangt vaak samen met het resultaat van de reis: de bemanning krijgt een aandeel in de vangst of in wat die opbrengt. Dat maakt het inkomen onzeker, want weer, quota en pech aan boord bepalen mee hoeveel er binnenkomt. Dit korte artikel legt daar een bodem in: werkgever en zeevarende moeten een garantieloon overeenkomen. Dat is een naar tijdruimte vastgesteld bedrag dat wordt betaald wanneer het aandeel in de vangst daaronder blijft.

Voor wie geldt dit

De verplichting geldt voor wie in de zeevisserij vaart en wordt betaald met een deel van wat er wordt gevangen of van wat die vangst opbrengt. Wie op een vissersschip een gewoon vast loon verdient, heeft dit artikel niet nodig; bij hem is de bodem er al. Zodra het loon geheel of gedeeltelijk afhangt van het resultaat, moet er een garantiebedrag naast staan.

Wat de wet wel en niet voorschrijft

De wet verplicht partijen om een garantieloon af te spreken, maar noemt zelf geen bedrag en geen berekening. Hoe hoog het garantieloon is, volgt dus uit de afspraak of uit een collectieve arbeidsovereenkomst. Wat de wet wel afdwingt, is dát er zo'n bedrag is, dat het naar tijdruimte is bepaald en dat het in de plaats komt van het deelloon zodra dat lager uitvalt.

Kan hiervan worden afgeweken

Nee. Artikel 7:740 BW bepaalt uitdrukkelijk dat van dit artikel niet kan worden afgeweken. Een contract waarin staat dat er uitsluitend in de vangst wordt gedeeld zonder enige garantie, of waarin de zeevarende verklaart van een garantieloon af te zien, houdt geen stand. Ook een cao kan het niet wegnemen; die kan wel invullen hoe hoog het bedrag is.

Een voorbeeld: een matroos vaart op een kotter en deelt in de besomming. Na een reis met motorpech en nauwelijks vangst zou zijn aandeel bijna niets zijn. De werkgever moet hem dan het overeengekomen garantieloon over die periode betalen. Valt de vangst daarna juist mee, dan krijgt hij zijn aandeel, dat immers hoger uitkomt.

Waarom deze bodem er is

Het risico van een tegenvallende reis hoort bij het bedrijf, niet bij degene die aan boord zijn werk gewoon heeft gedaan. Zonder garantieloon zou een bemanningslid weken op zee kunnen zijn en daarna met vrijwel niets thuiskomen, terwijl hij zijn arbeid volledig heeft geleverd. Het garantieloon verlegt dat ondernemersrisico naar de werkgever, zonder de gebruikelijke deelbeloning af te schaffen.

In de praktijk

Voor de zeevarende: controleer of het garantieloon in het contract staat en wat het per periode is. Artikel 7:742 BW schrijft voor dat het bedrag en de berekeningswijze van het aandeel worden vermeld, dus het hoort zwart op wit te staan. Ontbreekt het, dan is dat een tekortkoming van de werkgever en geen reden om aan te nemen dat er geen bodem geldt. Voor de werkgever: leg het bedrag en de periode waarover het wordt berekend eenduidig vast, want daarover ontstaat achteraf snel discussie.