Boek 7 Artikel 740 (7:740 BW)

Dit artikel is de schakelbepaling van de visserijregeling. Het beantwoordt drie vragen tegelijk: welke delen van het arbeidsrecht gelden voor wie in de zeevisserij vaart, welke bepalingen juist niet gelden, en van welke regels uit deze afdeling partijen niet mogen afwijken. Wie wil weten wat er in een visserijcontract mag staan, begint hier.

De hoofdregel

Op de arbeidsovereenkomst van de zeevarende in de zeevisserij zijn de algemene regels van de arbeidsovereenkomst en de regeling voor de zee-arbeidsovereenkomst van toepassing, behalve voor zover deze afdeling er iets anders over zegt. De visserijregeling is dus geen apart eiland maar een aanvulling: alleen waar zij afwijkt, gaat zij voor. Op de vragen die zij niet regelt, gelden gewoon de bekende arbeidsrechtelijke bepalingen.

Wat niet meedoet

Het eerste lid sluit vervolgens een aantal bepalingen uit die wel voor andere zeevarenden gelden. Dat is niet alleen de hele reeks over de verplichte verzekeringen van de scheepsbeheerder bij achterlating en bij arbeidsongeschiktheid, maar ook de eigen regels over uitbetaling van het loon in iedere aangedane haven, over de maandelijkse loonopgave en over de aanspraak op ten minste dertig kalenderdagen vakantie: die gelden in de zeevisserij niet. Datzelfde geldt voor artikel 7:737 BW, dat de regels over repatriëring doortrekt naar wie zonder arbeidsovereenkomst aan boord werkt en de scheepsbeheerder daarvoor een verzekeringsplicht oplegt; voor die groep kent deze afdeling in artikel 7:747 BW een eigen voorziening. Het vierde lid haalt daarnaast enkele bepalingen uit de algemene regeling van de arbeidsovereenkomst weg, en een deel van de opsomming van gegevens die de werkgever schriftelijk moet verstrekken. Voor dat laatste komt in deze afdeling een eigen lijst terug, toegesneden op de visserij.

Waarvan niet mag worden afgeweken

Hier zit voor de bemanning het belangrijkste deel van het artikel. De wet maakt twee soorten onaantastbare regels.

• Volledig dwingend zijn de bepalingen over het overeenkomen van een garantieloon, over wat in de arbeidsovereenkomst moet worden vermeld, en de reeks bepalingen over onder meer de kosten van overmaking van loon. Daarvan kan niet worden afgeweken, in geen enkele richting.
• Ten nadele van de zeevarende dwingend is de bepaling in artikel 7:745 BW over de berekening bij deelloon. Afspraken die voor de visser gunstiger uitpakken mogen wel, ongunstiger niet.

Een voorbeeld: in een contract op een kotter staat dat de bemanning uitsluitend deelt in de opbrengst en dat er geen vast bedrag wordt gegarandeerd. Dat beding houdt geen stand, want de plicht om een garantieloon af te spreken is dwingend recht. De zeevarende kan zich daarop beroepen, ook als hij destijds heeft getekend.

In de praktijk

Voor de zeevarende: bij een geschil is de volgorde eerst kijken of deze afdeling iets regelt, en anders terugvallen op de algemene arbeidsrechtelijke bepalingen. Staat er in het contract iets wat afwijkt van een dwingende bepaling, dan geldt de wet en niet het contract. Voor de werkgever: de uitgesloten bepalingen betekenen niet dat er niets geregeld hoeft te worden, want deze afdeling zet er eigen verplichtingen voor in de plaats, zoals de lijst met gegevens in artikel 7:742 BW.