Boek 7 Artikel 737 (7:737 BW)

Aan boord van een zeeschip werken lang niet alleen mensen in loondienst van de reder. Denk aan zelfstandigen, aan personeel van een winkel of restaurant aan boord, of aan gedetacheerde specialisten. Dit artikel verklaart drie regelingen ook op hen van toepassing: die over de terugkeer naar huis, die over de aanspraken bij schipbreuk of een andere ramp en die over de zorg bij overlijden. Waar in die regelingen 'werkgever' staat, moet voor deze groep 'scheepsbeheerder' worden gelezen. De verzekering die de scheepsbeheerder daarnaast moet aanhouden, ziet alleen op de kosten van de terugkeer.

Voor wie geldt dit

Het gaat om personen die aan boord van een zeeschip werkzaamheden verrichten op een andere grondslag dan een arbeidsovereenkomst. De wet voegt daar uitdrukkelijk aan toe dat het niet uitmaakt welk recht op hun rechtsverhouding van toepassing is. Ook wie via een buitenlandse constructie of als zelfstandige aan boord is, valt er dus onder. De aanspraak richt zich niet tegen de eigen opdrachtgever maar tegen de scheepsbeheerder, en dat begrip vult artikel 7:695 BW zelf in: de eigenaar of de rompbevrachter van het schip, dan wel de partij aan wie de verantwoordelijkheid voor de exploitatie is overgedragen.

Wat de scheepsbeheerder moet regelen

Het tweede lid legt hem een concrete plicht op: hij moet een verzekering in stand houden die voorziet in de kosten van repatriëring. Niet afsluiten en laten verlopen dus, maar doorlopend aanhouden. Op die verzekering zijn dezelfde spelregels van toepassing die gelden voor de verzekering bij achterlating.

• Snel uitkeren: de verzekeraar moet op verzoek van betrokkene en na ontvangst van de nodige gegevens onverwijld voorzien in de kosten.
• Rechtstreeks aanspreken: de vordering kan direct tegen de verzekeraar worden ingesteld, zonder omweg via de scheepsbeheerder.

- Eisen aan de polis: de verzekeraar moet financieel voldoende draagkrachtig zijn bevonden, het geld moet ook bij een buitenlandse verzekeraar feitelijk beschikbaar komen, en tussentijdse opzegging kan alleen na tijdige melding bij de aangewezen autoriteit.

Waarom dit nodig is

Wie zonder dienstverband aan boord werkt, staat bij problemen met lege handen als hij het van zijn contractspartij moet hebben: die zit vaak ver weg of blijkt onvindbaar. Stranden in een buitenlandse haven zonder geld en zonder ticket is een reëel risico dat weinig met de juridische vorm van de afspraak te maken heeft. Door de plicht bij de scheepsbeheerder te leggen, koppelt de wet de zorg aan degene die het schip in de vaart houdt en die weet wie er aan boord zijn.

Een voorbeeld: een zelfstandige kok werkt op basis van een opdrachtovereenkomst in de kombuis van een schip dat in een haven buiten Europa aan de ketting gaat. Zijn opdrachtgever reageert niet meer. Hij kan dan aankloppen bij de scheepsbeheerder voor zijn terugreis, en zich voor de kosten rechtstreeks tot diens verzekeraar wenden.

In de praktijk

Voor wie aan boord werkt: bewaar de gegevens van het schip en van de beheerder, want die zijn nodig om de aanspraak te richten. Voor de scheepsbeheerder: de dekking moet ook de niet-werknemers aan boord omvatten, en een polis die is verlopen of stilzwijgend beëindigd voldoet niet aan de plicht van dit artikel.