Boek 7 Artikel 733 (7:733 BW)

De kapitein is niet zomaar een bemanningslid: hij voert het schip en vertegenwoordigt volgens artikel 7:703 BW de werkgever aan boord. Zegt hij zijn eigen zee-arbeidsovereenkomst op terwijl het schip op reis is, dan ontstaat er een gat dat gevaarlijk kan zijn. Dit artikel verplicht hem daarom de maatregelen te nemen die in verband met zijn vertrek nodig zijn voor de veiligheid van het schip, de opvarenden en de zaken aan boord, op straffe van schadevergoeding.

Wat de verplichting inhoudt

• Zorgen voor de overdracht: het schip moet ook na zijn vertrek veilig kunnen worden gevoerd.
• Het moment kiezen: opzeggen op een plek of tijdstip waarop het schip stuurloos zou achterblijven, past niet bij deze plicht.

- De opvarenden en de lading: de zorg strekt zich uit tot iedereen aan boord en tot de zaken die er zijn.

De sanctie

Doet de kapitein dat niet, dan is hij tot schadevergoeding gehouden. Dat is een persoonlijke aansprakelijkheid: hij kan zich er niet achter verschuilen dat hij zijn contract mocht opzeggen. Het recht om op te zeggen blijft namelijk gewoon bestaan; wat dit artikel eraan toevoegt, is de plicht om dat op een verantwoorde manier te doen.

Een voorbeeld. Een kapitein zegt tijdens een reis zijn contract op om een dringende reden, tegen het moment waarop het schip in een haven ligt. Hij zorgt ervoor dat de eerste stuurman volledig is ingelicht, dat de scheepspapieren en de navigatiegegevens zijn overgedragen en dat het schip veilig kan doorvaren of afmeren. Laat hij dat na en ontstaat er daardoor schade, dan kan hij daarvoor persoonlijk worden aangesproken.

Verhouding tot de andere opzegbepalingen

Ook voor de kapitein geldt dat opzegging tijdens een lopende reis volgens artikel 7:725 BW alleen mogelijk is om een dringende reden en pas kan ingaan tegen het moment waarop het schip in een haven ligt. Dit artikel komt daar bovenop: zelfs als hij op goede gronden opzegt, blijft de veiligheidszorg op hem rusten tot dat gat is gedicht.

Waarom dit apart is geregeld

Aan wal kan een leidinggevende die vertrekt zijn taken achterlaten zonder dat er levensgevaar ontstaat. Op zee ligt dat anders: zonder kapitein is er geen navigatie, geen gezag en geen aanspreekpunt, en dat raakt iedereen aan boord. De wet legt de verantwoordelijkheid daarom bij degene die het vertrek veroorzaakt en die als enige weet wat er moet worden overgedragen.

In de praktijk

Voor de kapitein is het zaak zijn vertrek schriftelijk voor te bereiden: een overdrachtsdocument, een bevestiging van de rederij en een aantekening in het journaal beschermen hem tegen het verwijt dat hij niets heeft geregeld. Voor de rederij betekent dit artikel dat een vertrekkende kapitein wettelijk verplicht is mee te werken aan een veilige overgang, maar dat het verstandig is zelf onmiddellijk in vervanging te voorzien.