Behalve in de gevallen, genoemd in artikel 678 lid 2, zullen voor de werkgever dringende redenen onder andere aanwezig geacht kunnen worden, wanneer: a. de zeevarende een opvarende van het zeeschip mishandelt, grovelijk beledigt of op ernstige wijze bedreigt of hem verleidt of tracht te verleiden tot handelingen strijdig met de wet of de goede zeden; b. de zeevarende zich niet op grond van artikel 701 ter beschikking houdt van de werkgever; c. de zeevarende hetzij tijdelijk, hetzij voorgoed de bevoegdheid wordt ontnomen op een zeeschip dienst te doen in de functie waarin hij zich verbonden heeft dienst te doen; d. de zeevarende smokkelwaren aan boord heeft gebracht of daar onder zijn berusting heeft of in geval van de kapitein, hij smokkelwaren aan boord heeft gebracht, daar onder zijn berusting heeft of daar heeft toegelaten.
Boek 7 Artikel 726 (7:726 BW)
Extra dringende redenen voor de werkgever in de scheepvaart
Wettekst
Toelichting
Het gewone arbeidsrecht bevat al een lijst van gevallen die voor de werkgever een dringende reden kunnen opleveren. Voor de scheepvaart komt daar een korte aanvulling bij. Dit artikel noemt vier situaties die typisch zijn voor het werken aan boord en die, naast de gevallen van artikel 7:678 BW, een dringende reden kunnen vormen.
De vier gevallen
- Geweld of intimidatie tegen opvarenden: de zeevarende mishandelt een opvarende, beledigt hem grovelijk of bedreigt hem ernstig, of verleidt hem tot handelingen die tegen de wet of de goede zeden ingaan.
- Zich niet beschikbaar houden: hij houdt zich niet ter beschikking van de werkgever zoals artikel 7:701 BW voorschrijft, bijvoorbeeld door niet op te komen wanneer hij wordt opgeroepen.
- Verlies van de bevoegdheid: hem wordt tijdelijk of blijvend de bevoegdheid ontnomen om aan boord dienst te doen in de functie waarvoor hij zich heeft verbonden.
- Smokkelwaar: hij heeft smokkelwaar aan boord gebracht of onder zich; bij de kapitein telt ook dat hij smokkelwaar aan boord heeft toegelaten.
Kunnen, niet moeten
De wet zegt dat deze omstandigheden een dringende reden aanwezig geacht kunnen worden. Dat is geen automatisme. Ook hier geldt dat de rechter het geval als geheel beoordeelt: de ernst van het gedrag, de duur van het dienstverband, de persoonlijke gevolgen en de vraag of een lichtere maatregel had volstaan. Een ontslag op staande voet blijft de zwaarste reactie en moet daarbij passen.
De eisen blijven gelden
De algemene voorwaarden voor een ontslag om een dringende reden veranderen niet: er moet onverwijld worden opgezegd en de reden moet onverwijld worden meegedeeld. Daar komt de beperking van artikel 7:725 BW bij: tijdens een lopende reis kan de opzegging pas ingaan tegen het moment waarop het schip in een haven ligt.
Een voorbeeld. Bij een controle in een haven wordt in de hut van een bemanningslid een partij ongedeclareerde goederen aangetroffen. Dat is een van de gevallen die dit artikel noemt en kan een dringende reden opleveren, mede omdat het schip en de hele bemanning daardoor in de problemen kunnen komen. Of het ontslag standhoudt, hangt af van alle omstandigheden, waaronder de hoeveelheid, het opzet en de gevolgen.
Kan hiervan worden afgeweken
Dit artikel staat niet in de opsomming van bepalingen waarvan volgens artikel 7:696 BW niet mag worden afgeweken. Wel geldt onverkort de regel uit het algemene ontslagrecht dat een beding waarbij de werkgever zelf mag uitmaken of er een dringende reden is, nietig is. Een reglement kan dus wel aangeven welk gedrag aan boord onaanvaardbaar is, maar niet met bindende werking bepalen dat dat altijd ontslag oplevert.
In de praktijk
Voor de zeevarende is het goed te weten dat deze gevallen zwaar wegen, maar dat er altijd nog een beoordeling volgt en dat hij het ontslag kan aanvechten; daarvoor gelden korte termijnen. Voor de werkgever geldt dat zorgvuldigheid ook op zee vereist is: hoor de zeevarende, leg de bevindingen vast in het journaal en deel de reden meteen mee.