Boek 7 Artikel 711 (7:711 BW)

Als er aan boord iets ernstig misgaat, moet iedereen aanpakken; artikel 7:704 BW verplicht de zeevarende daar ook toe. Dit artikel zorgt voor de tegenprestatie: wie zich heeft ingezet om het schip, de mensen aan boord en de lading te behouden, krijgt daarvoor een buitengewone beloning, berekend over de dagen waarop hij daarmee bezig is geweest.

Waar het om gaat

• Meewerken aan behoud: bestrijden van brand, dichten van een lek, vastzetten van lading in zwaar weer, redden van opvarenden.
• Per dag: de beloning wordt berekend over de dagen waarop de zeevarende met dat behoud bezig is geweest, niet per uur.

- Bovenop het gewone loon: het is een extra beloning, geen vervanging van wat hij al verdient.

De koppeling met de overwerkregeling

Deze bepaling vult een gat dat artikel 7:709 BW laat. Daar staat dat er geen toeslag geldt voor uren die de kapitein noodzakelijk acht voor het behoud van schip, opvarenden of zaken. Zonder dit artikel zou de zeevarende juist bij de zwaarste en gevaarlijkste inzet met lege handen staan. De wet kiest hier voor een andere vorm van beloning: geen uurtoeslag, maar een buitengewone beloning per dag.

Een voorbeeld. Na een aanvaring is de bemanning twee dagen bezig met het beperken van waterinstroom en het veiligstellen van de lading, met korte pauzes en veel nachtwerk. Over die twee dagen bestaat aanspraak op een buitengewone beloning, ook al is er over de extra uren geen overwerktoeslag verschuldigd.

Kan hiervan worden afgeweken

Nee. Artikel 7:696 BW rekent deze bepaling tot de groep waarvan helemaal niet kan worden afgeweken, ook niet bij cao en ook niet met instemming van de zeevarende. Dat is begrijpelijk: het gaat om inzet die vaak met gevaar gepaard gaat en waartoe de zeevarende wettelijk verplicht is. Een maatstaf voor de hoogte van de beloning geeft de wet niet, en partijen zijn daarin ook niet vrij: een afspraak die de aanspraak uitholt, houdt geen stand. Ontstaat er een geschil over het bedrag, dan wordt het vastgesteld door de kantonrechter die op grond van artikel 7:705 BW bij uitsluiting bevoegd is.

Verhouding tot hulploon en sleeploon

De buitengewone beloning van dit artikel staat los van de aanspraken die kunnen ontstaan als het schip een ander schip helpt. Gaat het om sleepdienst aan een ander schip zonder dat er recht op hulploon bestaat, dan geeft artikel 7:712 BW de bemanning een aandeel in het sleeploon. Dit artikel ziet daarentegen op het behoud van het eigen schip, de eigen opvarenden en de eigen lading.

In de praktijk

Voor de zeevarende is het belangrijk dat de inzet aan boord wordt vastgelegd: welke dagen, welke werkzaamheden, wie er bij betrokken was. Het scheepsjournaal is daarvoor de aangewezen plek. Let daarnaast op de korte verjaringstermijn van artikel 7:713 BW, die ook voor deze vordering geldt. Voor de werkgever betekent dit artikel dat een noodsituatie financiële gevolgen heeft die los staan van de gewone loonadministratie en die meteen na afloop moeten worden vastgesteld.