Boek 7 Artikel 702 (7:702 BW)

Op verschillende plaatsen in de regeling voor zeevarenden knoopt de wet aan bij de dienst aan boord: bij het loon, bij de verzorging, bij ziekte en bij de terugreis. Dit artikel bepaalt wanneer die dienst begint en eindigt. Zij loopt vanaf het tijdstip waarop de zeevarende zijn werkzaamheden aan boord aanvangt tot het tijdstip waarop hij daarvan wordt ontheven of ze neerlegt.

Begin en einde

• Het begin: niet het tekenen van het contract en niet de aankomst in de haven, maar het daadwerkelijk aanvangen van de werkzaamheden aan boord.
• Het einde door ontheffing: de werkgever of de kapitein ontslaat de zeevarende van zijn werkzaamheden, bijvoorbeeld bij afmonsteren aan het eind van een reis.

- Het einde doordat hij ze neerlegt: ook het feitelijk staken van de werkzaamheden markeert het einde van de dienst aan boord.

Waarom dit moment ertoe doet

De dienst aan boord is een ander begrip dan de arbeidsovereenkomst zelf. Het contract kan al lopen terwijl de dienst aan boord nog niet is begonnen, en het kan doorlopen nadat die is geëindigd, bijvoorbeeld tijdens de reis naar huis. Verschillende bepalingen in deze afdeling spreken uitdrukkelijk over het loon dat in dienst aan boord is verdiend of over verplichtingen die tijdens die dienst gelden. Zonder een duidelijk begin- en eindpunt zou telkens discussie ontstaan over de vraag welke regel wanneer geldt.

Een voorbeeld. Een zeevarende reist twee dagen naar de haven, komt aan boord en begint diezelfde avond met zijn wachtdienst. De dienst aan boord begint op dat moment, niet bij zijn vertrek van huis. Aan het einde van de reis wordt hij in een buitenlandse haven ontheven van zijn werkzaamheden en vliegt hij naar huis. De dienst aan boord eindigt bij de ontheffing; zijn aanspraken rond de terugreis vloeien voort uit de bepalingen over repatriëring en lopen dus door.

Samenhang met de andere bepalingen

Dit artikel hoort bij een klein blok bepalingen dat de dagelijkse gang van zaken regelt. Artikel 7:701 BW gaat over de periode daarvoor, waarin de zeevarende zich beschikbaar moet houden. Artikel 7:703 BW bepaalt dat de kapitein de werkgever vertegenwoordigt bij de uitvoering van de overeenkomsten aan boord, en artikel 7:704 BW legt vast welke werkzaamheden de zeevarende tijdens de dienst moet verrichten. Samen beschrijven zij wie tijdens de reis waarvoor staat.

In de praktijk

Voor de zeevarende is het van belang dat begin en einde van de dienst aan boord worden vastgelegd, bijvoorbeeld in de scheepsadministratie of in zijn eigen aantekeningen. Bij een discussie over loon, toeslagen of de vraag of iets tijdens de dienst is gebeurd, is dat het uitgangspunt. Voor de werkgever betekent het dat de administratie van aanmonsteren en afmonsteren zorgvuldig moet zijn: die data bepalen mede welke verplichtingen hij heeft.