Boek 7 Artikel 696 (7:696 BW)

De afdeling over de zee-arbeidsovereenkomst staat niet los van de rest van het arbeidsrecht. Dit artikel legt de verbinding: de gewone bepalingen over de arbeidsovereenkomst gelden ook aan boord, voor zover in deze afdeling niet iets anders is geregeld. Wat op zee bijzonder is, staat hier; voor al het overige gelden de regels die ook aan wal gelden.

De hoofdregel

De bepalingen van de afdelingen over onder meer het aangaan van de arbeidsovereenkomst, het loon, de vakantie, de verplichtingen van beide partijen en het einde van de arbeidsovereenkomst zijn van toepassing, evenals de regeling over de uitzendovereenkomst. Op één punt maakt het eerste lid een uitzondering: de bepaling die voorschrijft in welke vormen het loon mag worden vastgesteld, dus geld en onder voorwaarden zaken, het gebruik van een woning en soortgelijke verstrekkingen, geldt niet voor de dienst aan boord.

Wat volledig dwingend is

Een aantal bepalingen van deze afdeling is volledig dwingend: daarvan kan helemaal niet worden afgeweken, ook niet met instemming van de zeevarende en ook niet bij cao. Het gaat onder meer om de plicht dat iedere partij een ondertekend origineel van de overeenkomst heeft, om het inzagerecht aan boord, om de verplichte inhoud van het contract, om het verbod om de zeevarende te beperken in zijn werk na afloop, en om een reeks bepalingen over loon en over de afwikkeling aan het einde.

Wat eenzijdig dwingend is

Van een tweede groep bepalingen kan niet ten nadele van de zeevarende worden afgeweken. Daaronder vallen onder meer de schriftelijkheidseis, verschillende regels over loon en verzorging, de bepalingen over ziekte en letsel en de hele regeling over repatriëring. Afspraken die voor de zeevarende gunstiger uitpakken, mogen wel. Dat onderscheid is voor de praktijk het belangrijkst: het bepaalt of een contractsbepaling die van de wet afwijkt standhoudt of niet.

Een voorbeeld. In een contract staat dat de zeevarende zelf de kosten draagt van zijn terugreis als hij ziek van boord gaat. De bepalingen over repatriëring mogen niet in zijn nadeel worden ingevuld, dus die afspraak houdt geen stand en de kosten blijven waar de wet ze legt.

Wat juist niet geldt aan boord

Het vierde lid zet enkele bepalingen uit het gewone arbeidsrecht buiten toepassing, waaronder de regeling voor werk met onvoorspelbare werktijden, de bepaling over het beding dat de werknemer verbiedt of beperkt buiten werktijd voor anderen te werken en enkele onderdelen van de informatieplicht van de werkgever. Dat komt doordat deze afdeling die onderwerpen op haar eigen manier regelt, of doordat zij zich slecht laten toepassen op werk aan boord van een schip.

In de praktijk

Voor de zeevarende is dit artikel het vertrekpunt bij elke vraag die de afdeling zelf niet beantwoordt: geldt hier de gewone regel of een bijzondere? Voor de werkgever is het een waarschuwing bij het opstellen van contracten. Een groot deel van deze afdeling is dwingend of eenzijdig dwingend, en wat daarmee in strijd is, werkt niet, ook niet als de zeevarende ervoor heeft getekend.