Boek 7 Artikel 695 (7:695 BW)

Voordat je iets hebt aan de bijzondere regels voor zeevarenden, moet vaststaan dat zij op jouw schip gelden. Dit artikel regelt die vraag. De afdeling is van toepassing op zeeschepen die volgens de voor Nederland geldende rechtsregels de vlag van het Koninkrijk mogen voeren, en daarnaast op schepen onder een andere vlag als de zee-arbeidsovereenkomst door Nederlands recht wordt beheerst.

Twee ingangen

• De vlag: vaart het schip onder de vlag van het Koninkrijk, dan geldt deze afdeling, ongeacht waar het schip zich bevindt of waar de bemanning vandaan komt. Wordt de overeenkomst van de zeevarende aan boord door buitenlands recht beheerst, dan geldt niet de hele afdeling: artikel 7:736 BW verklaart voor dat geval alleen de daar opgesomde bepalingen van overeenkomstige toepassing.
• Het toepasselijke recht: vaart het schip onder een andere vlag, dan hangt het ervan af of op de arbeidsovereenkomst Nederlands recht van toepassing is. Is dat zo, dan reizen deze bepalingen mee.

Die tweede ingang is belangrijk. In de zeevaart is de vlag vaak een keuze en zegt zij weinig over waar de onderneming zit of waar de bemanning wordt geworven. Door ook aan te knopen bij het recht dat de overeenkomst beheerst, blijft de bescherming overeind in gevallen waarin alleen de vlag onvoldoende zou zijn.

De scheepsbeheerder

Het tweede lid legt uit wie in deze afdeling de scheepsbeheerder is: degene die als zodanig wordt aangemerkt in de Wet bemanning zeeschepen. Die figuur is van belang omdat op verschillende plaatsen in deze afdeling naast of in plaats van de werkgever naar de scheepsbeheerder wordt verwezen. In de scheepvaart zijn eigendom, exploitatie en werkgeverschap vaak over verschillende partijen verdeeld, en de wet wil dat er altijd een aanspreekbare partij is.

Een voorbeeld. Een zeevarende uit Nederland tekent bij een bemanningsbureau een contract met een rechtskeuze voor Nederlands recht, en gaat varen op een schip dat een buitenlandse vlag voert. Ook dan gelden de bepalingen over zijn contract, zijn verzorging en zijn terugreis, want de overeenkomst wordt beheerst door Nederlands recht. Vaart hij op een schip onder de vlag van het Koninkrijk, dan geldt de afdeling zelfs zonder zo'n rechtskeuze.

In de praktijk

Voor de zeevarende betekent dit dat hij bij een geschil twee dingen moet nagaan: welke vlag het schip voert en welk recht in zijn contract is aangewezen. Samen bepalen die antwoorden of de hele afdeling voor hem geldt of alleen de bepalingen die artikel 7:736 BW aanwijst. Voor reders en bemanningsbureaus geldt dat het uitvlaggen van een schip niet automatisch betekent dat deze bepalingen van tafel zijn; de inhoud van de arbeidsovereenkomst blijft beslissend. Wie bemanning werft, doet er dan ook goed aan bij het opstellen van contracten te bepalen welk recht geldt en zich te realiseren wat die keuze meebrengt.