Boek 7 Artikel 684 (7:684 BW)

Een arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd loopt in beginsel tot de afgesproken einddatum en kan tussentijds niet zomaar worden opgezegd. Bij heel lange contracten zou dat betekenen dat een werknemer zich voor tien of twintig jaar vastlegt. Dit artikel voorkomt dat: is de overeenkomst aangegaan voor langer dan vijf jaar, of voor de duur van iemands leven, dan mag de werknemer haar vanaf vijf jaar na de start toch opzeggen, met een termijn van zes maanden.

Voor wie geldt dit

Alleen voor de werknemer. De werkgever ontleent aan deze bepaling geen enkele extra bevoegdheid; hij blijft aan de gewone regels over opzegging en ontbinding gebonden. Het gaat om arbeidsovereenkomsten met een looptijd van meer dan vijf jaar en om de overeenkomst die is gesloten voor de duur van het leven van een bepaalde persoon. Contracten van vijf jaar of korter vallen er dus buiten.

Hoe het werkt

De bevoegdheid ontstaat op het moment dat er vijf jaar zijn verstreken sinds de overeenkomst is begonnen. Vanaf dat moment kan de werknemer opzeggen, met inachtneming van zes maanden. Hij hoeft daarvoor geen reden te geven en geen toestemming te vragen; het is een eigen recht dat losstaat van de vraag of er iets mis is met het werk of de werkgever. De overeenkomst eindigt dan een half jaar na de opzegging.

Kan hiervan worden afgeweken

Een afspraak die de werknemer hier slechter af laat zijn, houdt geen stand. Het tweede lid sluit afwijking ten nadele van de werknemer uit: in het contract kan niet worden afgesproken dat hij deze mogelijkheid niet heeft, dat hij pas na acht jaar mag opzeggen of dat hij een langere termijn dan zes maanden in acht moet nemen. Een afspraak die gunstiger voor hem uitpakt, bijvoorbeeld een kortere termijn of een eerder moment, is wel toegestaan.

Een voorbeeld. Een bedrijfsleider sluit met een hotelketen een arbeidsovereenkomst voor tien jaar, met de afspraak dat geen van beiden tussentijds kan opzeggen. Zes jaar later wil hij een eigen zaak beginnen. Omdat er meer dan vijf jaar zijn verstreken sinds de start, kan hij opzeggen met een termijn van zes maanden, ook al staat in de overeenkomst dat opzegging is uitgesloten. Die uitsluiting werkt in zijn nadeel en houdt tegenover hem geen stand. De hotelketen kan zich daarentegen niet op dit artikel beroepen om de overeenkomst eerder te beëindigen.

De vijfjaarsgrens

De wet legt de grens bij vijf jaar na de aanvang van de overeenkomst: tot dat moment geldt wat partijen over de looptijd hebben afgesproken, daarna kan de werknemer de overeenkomst zelf beëindigen. De termijn van zes maanden is langer dan de gewone opzegtermijn van één maand die artikel 7:672 BW voor de werknemer noemt.

In de praktijk

Bij een arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd van meer dan vijf jaar valt uit de begindatum af te leiden vanaf welke dag de werknemer met zes maanden kan opzeggen: dat is de dag waarop vijf jaar zijn verstreken. Een opzegging vóór die dag steunt niet op dit artikel. Voor de werkgever betekent het dat de werknemer na vijf jaar met inachtneming van zes maanden kan vertrekken, ook als het contract een langere looptijd noemt.