Artikel 7:749 BW: De maatschapsovereenkomst in de zeevisserij

In de zeevisserij wordt op sommige schepen niet met arbeidsovereenkomsten gewerkt maar met een maatschapsovereenkomst: de opvarenden werken samen voor gezamenlijke rekening en delen in de vangst. Dit artikel bepaalt dat een groot deel van de arbeidsrechtelijke bescherming ook in die vorm geldt. De maatschapsvorm zet de regels dus niet opzij.

Hoe de bepalingen worden gelezen

De wet somt de bijgeschakelde artikelen op en geeft er drie vertaalregels bij, zodat ze op deze vorm passen.

• Waar zee-arbeidsovereenkomst staat, wordt gelezen: maatschapsovereenkomst.
• Waar werkgever staat, wordt gelezen: de scheepsbeheerder in de zin van de Wet bemanning zeeschepen.

- Waar loon staat, wordt gelezen: het aandeel in de vangst of in de opbrengst daarvan.

Welke onderwerpen het betreft

Het eerste lid haalt onder meer de bepalingen binnen over de tijdstippen en de wijze van betaling, over wat er moet worden vastgelegd, over de terugkeer naar huis en over het verbod om de kosten van overmaking door te belasten. Ook de visserijbepalingen over de vermelding van gegevens en over de langere betaaltermijn bij deelloon gelden.

Arbeidsongeschiktheid en het sociaal fonds

Het tweede lid gaat apart over de reeks bepalingen die de aanspraken bij langer durende arbeidsongeschiktheid regelen. Die gelden ook bij een maatschapsovereenkomst, met één uitzondering: zij gelden niet als de zeevarende voor de geldelijke gevolgen van arbeidsongeschiktheid verzekerd is bij het Sociaal Fonds voor de Maatschapsvisserij. De gedachte daarachter is dat er dan al in een voorziening is voorzien en dat een tweede regeling daar bovenop niet nodig is. Ontbreekt die verzekering, dan valt de zeevarende gewoon terug op de wettelijke bepalingen. Die uitzondering raakt alleen de reeks van het tweede lid: het behoud van het aandeel bij ziekte aan boord en het recht op behoorlijke verpleging en geneeskundige behandeling komen uit het eerste lid en gelden dus hoe dan ook.

Een voorbeeld: een opvarende in maatschapsverband wordt ziek. Zolang hij aan boord is, houdt hij hoe dan ook recht op zijn aandeel en op verpleging en geneeskundige behandeling, want die aanspraken komen uit het eerste lid. Gaat het om de aanspraken bij langer durende arbeidsongeschiktheid, dan is de eerste vraag of hij bij het genoemde fonds verzekerd is. Is dat zo, dan loopt het langs die verzekering; is dat niet zo, dan gelden de bijgeschakelde bepalingen, met de scheepsbeheerder als aangesproken partij.

Waarom deze gelijkschakeling

Zonder deze bepaling zou de keuze voor een maatschapsvorm de bescherming van de opvarenden grotendeels wegnemen, terwijl het werk, het schip en de risico's hetzelfde blijven. De wetgever hangt de bescherming daarom aan het werken aan boord van een vissersschip en niet aan de contractsvorm die daarvoor is gekozen.

In de praktijk

Voor de opvarende in maatschapsverband: ga na of er een verzekering bij het genoemde fonds loopt, want dat bepaalt welk spoor bij arbeidsongeschiktheid geldt. Voor de scheepsbeheerder: de verplichtingen over vastlegging, uitbetaling en terugkeer gelden ook hier, en de vertaalregels betekenen niet dat er ruimte is om ze anders in te vullen.