Artikel 7:97 BW: Dwingend recht bij goederenkrediet aan een consument

De afdeling over goederenkrediet is niet in alle verhoudingen dwingend. Dit artikel bepaalt wanneer zij dat wel is: is de kredietgever iemand die handelt in de uitoefening van een beroep of bedrijf en is de kredietnemer een natuurlijk persoon die buiten zijn bedrijf of beroep handelt, dan kan er niet ten nadele van die kredietnemer van worden afgeweken.

Voor wie de bescherming geldt

Er moeten dus twee dingen samenvallen. Aan de ene kant een professionele aanbieder: een winkel, een financier, een leasemaatschappij. Aan de andere kant een particulier die de zaak voor zichzelf aanschaft. Koopt een zzp'er een bestelbus voor zijn onderneming op afbetaling, dan valt hij hier buiten; dat hij een natuurlijk persoon is, is niet genoeg. Twee particulieren onderling vallen er evenmin onder, omdat de aanbieder dan niet beroeps- of bedrijfsmatig handelt.

Wat er dwingend wordt

De hele afdeling, dus onder meer de omschrijving van goederenkrediet, de vormvereisten voor het contract, het gebruiksrecht voor de eigendomsovergang, de bescherming bij vervreemding van de zaak, de eigendomsovergang bij doorlopend krediet, de regeling rond terugvordering en de mogelijkheid om de zaak terug te krijgen door de achterstand te betalen. Bedingen die de particuliere kredietnemer op een van die punten slechter behandelen dan de wet, kan de aanbieder niet tegen hem gebruiken.

Afwijken in het voordeel mag

De grens ligt bij nadeel. Een langere termijn om de achterstand te voldoen, een ruimer gebruiksrecht of een gunstiger afrekening is toegestaan. Ook kan de aanbieder zich vrijwillig aan zwaardere eisen binden. Wat niet kan, is de wettelijke bescherming inperken, ook niet met een verklaring waarin de kredietnemer daarmee instemt.

Iemand koopt een fiets op afbetaling bij een winkel, met in de voorwaarden een clausule dat de winkel de fiets bij een enkele gemiste termijn direct mag ophalen en dat betaalde termijnen vervallen. Beide onderdelen zijn in strijd met deze afdeling en kunnen niet tegen hem worden ingeroepen: afgifte kan alleen in de wettelijke gevallen en er moet volgens artikel 7:92 BW volledig worden verrekend.

Buiten de consumentensfeer

Voor andere verhoudingen, bijvoorbeeld tussen twee ondernemingen, is de afdeling in beginsel van regelend recht: partijen kunnen dan afwijkende afspraken maken. Eén bepaling is daarop de uitzondering. Van de verrekeningsregel bij ontbinding kan volgens artikel 7:98 BW nooit ten nadele van de kredietnemer worden afgeweken, ook niet in een zakelijke verhouding.

In de praktijk

Voor de particuliere koper op afbetaling betekent dit dat hij de algemene voorwaarden naast de wet mag leggen en dat de wet wint waar die twee botsen. Voor de aanbieder is de les dat standaardvoorwaarden die voor zakelijke klanten zijn geschreven, niet ongewijzigd op consumenten kunnen worden losgelaten.