Artikel 7:90 BW: Terugvordering van de zaak en ontbinding van rechtswege

Vordert de kredietgever de afgeleverde zaak schriftelijk terug omdat de kredietnemer zijn verplichtingen niet nakomt, en wordt de zaak vervolgens afgegeven, dan zijn de bij het krediet horende overeenkomsten daarmee ontbonden. Dat gebeurt zonder rechter. Er is wel een voorwaarde: de kredietgever moet volgens de regels die op het krediet van toepassing zijn tot die terugvordering bevoegd zijn.

De uitzondering op de rechterlijke ontbinding

Artikel 7:82 BW bepaalt dat een kredietovereenkomst wegens een tekortkoming van de consument alleen door de rechter kan worden ontbonden. Dit artikel is de uitzondering die daar wordt genoemd. De gedachte is praktisch: is de zaak eenmaal terug bij de kredietgever, dan heeft het weinig zin de overeenkomst nog voort te laten bestaan. De ontbinding volgt dan uit de feitelijke afwikkeling zelf.

De voorwaarden

• Een schriftelijke verklaring. De kredietgever moet schriftelijk kenbaar maken dat hij de zaak terugvordert wegens niet-nakoming. Een mondeling verzoek of een stilzwijgend ophalen volstaat niet.
• Werkelijke afgifte. Pas als de zaak daadwerkelijk wordt afgegeven, treedt het gevolg in. Zolang de kredietnemer haar houdt, blijft de overeenkomst bestaan.

- Bevoegdheid tot terugvordering. De kredietgever moet daartoe bevoegd zijn volgens de regels die op de kredietovereenkomst van toepassing zijn. Bij consumentenkrediet betekent dat onder meer dat de gevallen van artikel 7:81 BW aan de orde moeten zijn en dat de driekwartgrens niet is gepasseerd; bij doorlopend krediet geldt die grens niet en bepaalt artikel 7:89 BW per zaak waar de grens ligt.

Wat er daarna gebeurt

Na de ontbinding moeten partijen met elkaar afrekenen. De kredietnemer heeft de zaak teruggegeven; wat hij al heeft betaald, komt in die afrekening aan de orde, waarbij artikel 7:92 BW volledige verrekening voorschrijft zodra een van beiden door de ontbinding beter af zou zijn dan wanneer de overeenkomst was blijven bestaan. Het artikel verklaart daarnaast drie regels over ontbinding uit Boek 6 van overeenkomstige toepassing: dat de kredietnemer in verzuim moet zijn zolang nakoming nog mogelijk is, dat er geen ontbinding is voor een verbintenis waarbij de kredietgever zelf in verzuim is, en dat de ontbinding door een schriftelijke verklaring plaatsvindt.

Iemand betaalt de termijnen voor een gefinancierde motor al maanden niet meer en is na een ingebrekestelling nog steeds in gebreke. De kredietgever schrijft dat hij de motor terugvordert, en de kredietnemer geeft die af. Daarmee is de overeenkomst ontbonden; er hoeft geen procedure te worden gevoerd. Wel volgt nog een afrekening over wat er is betaald en wat de motor waard is.

Grenzen aan deze route

De route werkt alleen als aan alle voorwaarden is voldaan. Ontbreekt de bevoegdheid tot terugvordering, bijvoorbeeld omdat er nog geen twee maanden achterstand is of omdat al meer dan driekwart van de kredietsom is afgelost, dan leidt afgifte niet tot ontbinding en heeft de kredietgever de zaak zonder recht onder zich. Die driekwartgrens geldt op grond van artikel 7:81 lid 2 BW niet bij doorlopend krediet; daar wijst artikel 7:89 BW per zaak aan wanneer terugname is uitgesloten, namelijk zodra de aflossingen de contante prijs van die zaak bereiken. Ook mag de kredietgever de zaak niet eigenmachtig meenemen: de wet gaat uit van afgifte, dus van medewerking, of anders van de weg langs de rechter.

In de praktijk

Voor de kredietnemer is de belangrijkste boodschap dat het afgeven van de zaak de overeenkomst ontbindt. Definitief hoeft dat niet te zijn: betaalt hij binnen veertien dagen na de afgifte het opeisbare achterstallige bedrag, dan wordt de ontbinding op grond van artikel 7:95 BW ongedaan gemaakt en moet hij de zaak terugkrijgen. Onvoorwaardelijk is dat recht niet. Is de zaak al eens eerder afgegeven, dan moet hij daarbovenop het restant van de kredietsom en de verschuldigde kredietvergoeding voldoen, bij doorlopend goederenkrediet het restant van de aflossingen waarop artikel 7:89 BW ziet. Bovendien kan de rechter dit terugkrijgen buiten toepassing laten als de kredietgever een redelijk belang heeft om het te weigeren. En zolang een hem toekomende terugbetaling niet is voldaan of daarvoor geen zekerheid is gesteld, mag hij de zaak volgens artikel 7:94 BW onder zich houden. Wie twijfelt of de terugvordering terecht is, doet er goed aan dat eerst na te gaan voordat hij meewerkt.