Boek 7 Artikel 651 (7:651 BW)

Een werkgever die een boetebeding heeft, houdt daarnaast het recht om schadevergoeding te vorderen als de wet hem dat recht geeft. Maar hij mag niet beide tegelijk gebruiken voor hetzelfde feit. Voor één overtreding kan hij dus óf de bedongen boete heffen, óf de werkelijke schade vorderen. Die keuze voorkomt dat de werknemer voor één misstap twee keer wordt aangeslagen.

Twee regels in één artikel

Het eerste lid zegt eerst iets ruimhartigs: een boetebeding neemt het wettelijke recht op schadevergoeding niet weg. Daarna volgt de beperking: voor één en hetzelfde feit niet allebei. Waar het om draait is dus de vraag of twee sancties op hetzelfde feit betrekking hebben. Gaat het om verschillende, van elkaar te onderscheiden gedragingen, dan is er geen sprake van hetzelfde feit en kan voor elk feit een eigen weg worden gekozen.

• Boete. Alleen mogelijk op grond van een beding dat voldoet aan de vormeisen en het maximum van artikel 7:650 BW.
• Schadevergoeding. Alleen mogelijk als de wet daarvoor een grondslag geeft en aan de vereisten daarvan is voldaan.

- Niet allebei. Voor één feit is het een of het ander.

Kan hiervan worden afgeweken

Nee. Elk beding dat in strijd is met het verbod op de dubbele sanctie is nietig. Een clausule waarin staat dat de werkgever naast de boete altijd zijn volledige schade kan verhalen, mist dus werking. De werknemer hoeft die bepaling niet aan te vechten; zij geldt eenvoudigweg niet.

Een voorbeeld

Een werknemer laat de bedrijfsbus onafgesloten achter en er wordt gereedschap gestolen. In het contract staat een geldige boete op het niet afsluiten van bedrijfsvoertuigen. De werkgever legt die boete op en wil daarnaast de waarde van het gestolen gereedschap verhalen. Dat mag niet: het gaat om hetzelfde feit, dus hij moet kiezen. Kiest hij voor schadevergoeding, dan gelden daarvoor de gewone wettelijke regels, waaronder artikel 7:661 BW over de aansprakelijkheid van de werknemer voor schade die hij bij de uitvoering van de overeenkomst aan de werkgever toebrengt.

In de praktijk

Staan er voor één gedraging twee sancties op de loonstrook of in een brief, een boete én een schadeclaim, dan is dat in strijd met dit artikel. Voor werkgevers betekent het artikel dat bij elke overtreding een keuze moet worden gemaakt tussen de boete en de schadevergoeding, en dat een boete alleen kan worden opgelegd als het beding aan alle eisen van artikel 7:650 BW voldoet.