Boek 7 Artikel 534 (7:534 BW)

Een betaalopdracht die eenmaal loopt, is niet zomaar terug te draaien. Dit artikel geeft het kantelpunt. De hoofdregel is dat herroepen niet meer kan vanaf het tijdstip van ontvangst, zoals dat in artikel 7:532 BW is bepaald. Daarop bestaan uitzonderingen die in de praktijk vaak juist het meest gebruikt worden: bij automatische afschrijvingen en bij betalingen met een afgesproken uitvoeringsdatum blijft er langer ruimte.

De hoofdregel

Vanaf het moment dat de opdracht als ontvangen geldt, is zij onherroepelijk. Dat verklaart waarom een overboeking die 's avonds of in het weekend is ingelegd meestal nog kan worden geannuleerd: zij geldt pas op de volgende werkdag als ontvangen. Voor de klant is die grens ook op een andere manier van belang: artikel 7:522 BW knoopt het intrekken van de instemming aan datzelfde moment.

Als een ander de betaling start

Wordt de betaling gestart door een betaalinitiatiedienstverlener, of door of via de ontvanger, dan schuift het moment naar voren. De betaler kan dan niet meer herroepen nadat hij die tussenpartij toestemming heeft gegeven om de betaling te starten, of de ontvanger toestemming heeft gegeven om haar uit te voeren. Dat is logisch: die partijen gaan op basis van die instemming aan de slag.

Automatische afschrijvingen

Voor de automatische afschrijving geldt een ruimere regel. De betaler kan de opdracht herroepen tot uiterlijk het einde van de werkdag die voorafgaat aan de dag waarop de rekening volgens afspraak wordt gedebiteerd. Hij kan dus tot vlak van tevoren ingrijpen, en dat staat los van zijn recht om na afloop terugbetaling te vragen op grond van de artikelen 7:530 en 7:531 BW. Herroepen vooraf en terugvragen achteraf zijn twee verschillende wegen die naast elkaar bestaan.

Betalingen met een afgesproken datum

Is afgesproken dat de uitvoering op een bepaalde dag begint, dan kan de gebruiker de opdracht herroepen tot uiterlijk het einde van de werkdag vóór die dag. Dat maakt het mogelijk om een vooruit ingeplande betaling nog tegen te houden, bijvoorbeeld omdat de rekening intussen is gecrediteerd.

Na de termijn: alleen met afspraak

Zijn deze termijnen voorbij, dan kan de opdracht alleen nog worden herroepen als dat tussen de gebruiker en de betrokken betaaldienstverleners is afgesproken. Gaat het om een betaling die door een tussenpartij of door de ontvanger is gestart, dan is bovendien de instemming van de ontvanger vereist. En als de raamovereenkomst dat bepaalt, mag er voor herroeping een vergoeding in rekening worden gebracht.

Ter illustratie. Iemand ziet dat er morgen een incasso van zijn rekening af gaat waarmee hij het niet eens is. Hij kan die vandaag nog tegenhouden, tot het einde van deze werkdag. Is de afschrijving al gebeurd, dan is herroepen te laat, maar kan hij nog altijd binnen acht weken om terugbetaling vragen als het bedrag niet vaststond en hoger uitviel dan hij redelijkerwijs mocht verwachten.