Boek 7 Artikel 449 (7:449 BW)

Niet iedereen wil alles horen. Een patiënt kan er goede redenen voor hebben om een uitslag of een prognose liever niet te kennen. Artikel 7:449 BW erkent dat: heeft hij laten weten geen inlichtingen te willen ontvangen, dan blijven die achterwege. Dit is de tegenhanger van de informatieplicht uit artikel 7:448 BW.

Hoe het recht wordt uitgeoefend

De patiënt moet te kennen geven dat hij niets wil horen. Dat kan uitdrukkelijk, in een gesprek of op papier, en het kan beperkt zijn tot een bepaald onderwerp. Het is geen blijvende keuze; hij kan er later op terugkomen en de informatie alsnog vragen. Zolang hij zijn wens niet heeft geuit, blijft de gewone informatieplicht van artikel 7:448 BW gelden.

De grens

Het recht is niet onbegrensd. De informatie wordt toch gegeven voor zover het belang van de patiënt bij niet weten niet opweegt tegen het nadeel dat daaruit voor hemzelf of voor anderen kan voortvloeien. Er moet dus worden afgewogen. Nadeel voor de patiënt zelf kan spelen wanneer hij zonder de informatie een keuze maakt die hij anders nooit zou hebben gemaakt, of wanneer hij een noodzakelijke behandeling misloopt.

Nadeel voor anderen

De wet beperkt de afweging niet tot de patiënt zelf: ook het nadeel dat het niet-weten voor anderen kan hebben, telt mee. Het gaat om situaties waarin de patiënt, juist doordat hij iets niet weet, de gezondheid of de veiligheid van mensen om hem heen kan schaden. Hoe zwaar dat nadeel weegt tegenover het belang van de patiënt bij niet-weten, hangt af van de ernst en de waarschijnlijkheid ervan. De wet geeft geen lijst van gevallen; de hulpverlener maakt de afweging in het concrete geval.

Verhouding tot de toestemming

Niet willen weten is iets anders dan geen toestemming geven. Voor een verrichting blijft de toestemming van artikel 7:450 BW nodig. Een patiënt die zegt de details niet te willen horen, kan dus nog steeds toestemming geven voor de behandeling; wat hij afwijst is de uitleg, niet de ingreep. De twee rechten staan naast elkaar: het ene betreft wat de patiënt te horen krijgt, het andere wat er met hem gebeurt.

Een voorbeeld. Een patiënt laat in verband met aanhoudende klachten bloedonderzoek doen en zegt vooraf de uitslagen niet te willen horen. Uit het onderzoek blijkt een aandoening die goed te behandelen is als er snel wordt begonnen, maar die zonder behandeling tot blijvende schade kan leiden. De hulpverlener moet dan afwegen of het belang van de patiënt bij niet-weten nog opweegt tegen dat nadeel voor hemzelf. Gaat het om een uitslag die voor zijn gezondheid weinig gevolgen heeft, dan valt die afweging anders uit.

In de praktijk

Voor de patiënt is het goed te weten dat hij mag zeggen: vertel het mij niet, en dat hij die wens kan beperken tot bepaalde onderwerpen. Voor de hulpverlener betekent het artikel dat hij de wens respecteert en tegelijk de afweging maakt die de wet vraagt wanneer er sprake is van nadeel voor de patiënt of voor anderen. Of de informatie eventueel aan iemand anders mag worden verteld, wordt beheerst door het beroepsgeheim van artikel 7:457 BW.