Boek 7 Artikel 447 (7:447 BW)

Wie zestien is, mag zelf naar de dokter en heeft daarvoor geen handtekening van zijn ouders nodig. Artikel 7:447 BW legt dat vast: een minderjarige van zestien jaar of ouder kan zelfstandig een behandelingsovereenkomst voor zichzelf sluiten en ook de rechtshandelingen verrichten die daarmee direct samenhangen. Voor deze bijzondere overeenkomst geldt dus niet de hoofdregel dat een minderjarige alleen met toestemming van zijn wettelijke vertegenwoordiger kan handelen.

Wat de jongere zelf mag

Het gaat om meer dan alleen het maken van de afspraak. De zestienjarige beslist ook over wat er daarna gebeurt: hij geeft zelf toestemming voor verrichtingen, hij bepaalt of hij informatie wil, hij kan om inzage in zijn dossier vragen en hij kan de overeenkomst beëindigen. Handelingen die onmiddellijk verband houden met de behandeling vallen er eveneens onder, zoals het regelen van vervolgafspraken.

Wat dit betekent voor de ouders

Ouders zijn bij de behandelingsovereenkomst van hun zestienjarige kind geen partij. Hun toestemming is niet nodig, en de hulpverlener mag hen zonder instemming van de jongere in beginsel ook niet informeren, want het beroepsgeheim geldt ook tegenover hen. Voor kinderen van twaalf tot zestien geldt een ander regime: daar is volgens artikel 7:450 BW in beginsel de toestemming van beide kanten nodig. Is de patiënt jonger dan twaalf jaar, dan komt de hulpverlener zijn verplichtingen na jegens de ouders die het gezag uitoefenen of jegens de voogd (artikel 7:465 BW).

Wie de rekening betaalt

Het tweede lid koppelt de bevoegdheid aan gebondenheid: de minderjarige is zelf aansprakelijk voor de verbintenissen die uit de behandelingsovereenkomst voortvloeien. Tegenover de hulpverlener is hij dus de schuldenaar. Daarnaast laat het tweede lid de verplichting van de ouders onverlet om te voorzien in de kosten van verzorging en opvoeding van hun minderjarige kind, zoals artikel 1:404 BW die regelt. Die verplichting bestaat in de verhouding tussen ouders en kind en staat los van wie tegenover de hulpverlener aansprakelijk is.

Zelfstandig procederen

Het derde lid regelt de procesbekwaamheid. In aangelegenheden die de behandelingsovereenkomst betreffen, hoeft de minderjarige niet door zijn ouders of voogd te worden vertegenwoordigd. Dat geldt in rechte, dus in een procedure bij de rechter, en ook buiten rechte, bijvoorbeeld bij het voeren van correspondentie met de hulpverlener of met diens aansprakelijkheidsverzekeraar. De bevoegdheid is beperkt tot zaken die met deze overeenkomst samenhangen.

Een voorbeeld. Een zestienjarige jongen laat bij een kaakchirurg zijn verstandskiezen verwijderen. Hij ondertekent zelf de toestemming voor de ingreep en ontvangt de rekening op zijn eigen naam. Na de behandeling houdt hij een blijvende gevoelloosheid in zijn onderlip over en meent hij dat de chirurg een fout heeft gemaakt. Over die kwestie kan hij zelf de chirurg aansprakelijk stellen en, als het daarop aankomt, zelf een procedure voeren, zonder dat zijn ouders hem daarin vertegenwoordigen.

In de praktijk

Voor jongeren betekent dit dat zij vanaf hun zestiende zelf de afspraken maken en de beslissingen nemen over hun eigen behandeling. Voor hulpverleners bepaalt de leeftijd van een minderjarige patiënt wie beslist en wie geïnformeerd mag worden. En voor ouders verandert hun rol vanaf die leeftijd: zij blijven verantwoordelijk voor verzorging en opvoeding, maar de beslissing over de behandeling ligt bij hun kind.