Boek 7 Artikel 409 (7:409 BW)

Sommige opdrachten zijn onlosmakelijk verbonden met de persoon die ze uitvoert. Overlijdt die persoon, dan eindigt de opdracht. De wet laat het daar niet bij: op zijn erfgenamen en op degenen met wie of bij wie hij zijn beroep of bedrijf uitoefende, rust de plicht te doen wat de omstandigheden in het belang van de opdrachtgever vragen.

Wanneer eindigt de opdracht

Alleen als zij met het oog op een bepaalde persoon is verleend. Dat is de situatie waarin het juist om deze arts, deze advocaat of deze adviseur ging. Is de opdracht gegeven aan een organisatie zonder dat het om een specifieke persoon draaide, dan eindigt zij niet: de organisatie blijft partij en zorgt voor voortzetting. De afbakening loopt parallel met artikel 7:404 BW, dat over persoonlijke uitvoering gaat.

Wie de verplichting draagt

Het tweede lid noemt twee groepen. De eerste zijn de erfgenamen van de overledene. Voor hen ontstaat de verplichting als zij kennis dragen van de erfopvolging en van de opdracht. De tweede groep zijn degenen in wier dienst of met wie de opdrachtnemer zijn beroep of bedrijf uitoefende: een werkgever, een maat, de andere leden van een praktijk. Op hen rust volgens de wet een overeenkomstige verplichting.

• De erfgenamen: zij moeten al datgene doen wat de omstandigheden in het belang van de opdrachtgever eisen.

- De kantoor- of praktijkgenoten: op degenen in wier dienst of met wie de overledene zijn beroep of bedrijf uitoefende, rust dezelfde verplichting.

Wat de omstandigheden eisen

De wet geeft geen lijst van handelingen. Zij gebruikt een open maatstaf: beslissend is wat de omstandigheden in het belang van de wederpartij eisen. Wat dat inhoudt, verschilt sterk per geval. Bij een dossier zonder lopende termijnen kan het volstaan dat de opdrachtgever hoort wat er is gebeurd; bij een zaak waarin binnenkort iets moet gebeuren, kan meer nodig zijn.

Een voorbeeld. Een zelfstandige adviseur behandelt een dossier waarin binnen twee weken een reactie moet worden gegeven, en overlijdt onverwacht. Zijn erfgenamen komen de administratie tegen. Zij moeten de opdrachtgever waarschuwen zodra zij van de opdracht weten, zodat die tijdig een ander kan inschakelen en de termijn niet ongebruikt verstrijkt. Werkte hij in een praktijk met collega's, dan rust diezelfde plicht op hen.

Loon en afwikkeling

Eindigt de opdracht door het overlijden voordat zij is volbracht, dan regelt artikel 7:411 BW wat er met het loon gebeurt. Daarnaast blijft voor de afwikkeling van belang dat de opdrachtgever zijn stukken terug kan krijgen; artikel 7:412 BW bevat een regel over de verjaring van de vordering tot afgifte van stukken.

In de praktijk

Voor de opdrachtgever: wie van het overlijden hoort, kan contact opnemen met de praktijk of de nabestaanden, het dossier opvragen en zo nodig meteen iemand anders inschakelen. Voor zelfstandige beroepsbeoefenaars: een bij leven geregelde waarneming, waarbij een collega bij het dossier kan, maakt het voor de omgeving eenvoudiger aan deze bepaling te voldoen. Voor erfgenamen: zodra zij weten dat er lopende opdrachten zijn, ontstaat de verplichting van het tweede lid; vastleggen wat zij hebben gedaan, maakt dat later aantoonbaar.