Boek 7 Artikel 399b (7:399b BW)

Pachtovereenkomsten worden aan de grondkamer voorgelegd, die ze kan goedkeuren en zo nodig kan wijzigen. Partijen zouden kunnen afspreken dat de overeenkomst alleen geldt als de grondkamer haar helemaal of gedeeltelijk ongewijzigd goedkeurt. Dit artikel maakt daar korte metten mee: zo'n voorwaarde wordt voor niet geschreven gehouden. De overeenkomst blijft dus overeind, ook als de grondkamer er iets aan verandert.

Wat voor niet geschreven houden betekent

De voorwaarde bestaat juridisch eenvoudigweg niet. Er wordt niet gekeken of zij redelijk is en er hoeft geen beroep op nietigheid te worden gedaan; zij wordt bij het lezen van de overeenkomst overgeslagen. Wat overblijft is een gewone pachtovereenkomst, die door de goedkeuring van de grondkamer haar beslag krijgt in de vorm die de grondkamer heeft vastgesteld.

Waarom de wet dit zo regelt

De toetsing door de grondkamer is er niet alleen voor partijen zelf. Zij dient het belang van een ordelijke pachtverhouding en beschermt de pachter tegen voorwaarden die de wet niet toelaat. Zou een partij haar gebondenheid afhankelijk kunnen maken van een ongewijzigde goedkeuring, dan kon zij het hele toetsingsstelsel ontkrachten: elke correctie zou dan de overeenkomst laten vervallen.

• De grondkamer kan wijzigen zonder dat de overeenkomst daardoor van tafel gaat.
• De pachter loopt niet het risico dat een correctie in zijn voordeel hem de hele overeenkomst kost.
• De verpachter kan zich niet terugtrekken met een beroep op zo'n voorwaarde.

Een voorbeeld. Een verpachter neemt in het contract op dat de overeenkomst alleen doorgaat als de grondkamer haar ongewijzigd goedkeurt. De grondkamer past vervolgens een beding aan dat te ver ging. De verpachter stelt dat de overeenkomst daarmee is vervallen. Dat gaat niet op: de voorwaarde geldt niet en de overeenkomst loopt door, in de door de grondkamer vastgestelde vorm.

Ook gedeeltelijke voorwaarden

De wet noemt uitdrukkelijk ook de voorwaarde dat de overeenkomst ten dele ongewijzigd wordt goedgekeurd. Een clausule die de overeenkomst alleen laat vervallen als één bepaald beding, bijvoorbeeld de pachtprijs of de looptijd, door de grondkamer wordt aangepast, valt er dus evengoed onder. Het maakt evenmin uit welke partij de voorwaarde heeft bedongen of hoe zij in het contract is geformuleerd: zodra de werking van de overeenkomst afhangt van het ongewijzigd blijven van haar inhoud bij de goedkeuring, geldt de voorwaarde niet. Tegen de beslissing van de grondkamer zelf staan de rechtsmiddelen open die daarvoor zijn bedoeld.

In de praktijk

Voor de pachter: laat u niet afschrikken door zo'n clausule in een concept; zij heeft geen werking. Wel is het verstandig te weten welke onderdelen van het contract kwetsbaar zijn bij de toetsing, zodat u weet wat er kan veranderen. Voor de verpachter: dien een overeenkomst in die past binnen de wettelijke kaders, want een wijziging door de grondkamer betekent niet dat u van de afspraak af bent. De goedkeuring is het sluitstuk van de totstandkoming, geen moment waarop de overeenkomst nog kan vervallen.