Boek 7 Artikel 394 (7:394 BW)

De vergoeding die een pachter krijgt voor de natuurverplichtingen in een reservaatpacht, staat niet voor eeuwig vast. Dit artikel regelt wanneer en hoe zij kan worden herzien. Zowel de pachter als de verpachter kan dat aan de grondkamer vragen, maar niet op elk willekeurig moment: de wet wijst twee gelegenheden aan.

De twee momenten

Het verzoek kan worden gedaan vóór het verstrijken van een pachtperiode van drie jaren, en daarnaast binnen een jaar nadat een wijziging van de landelijke regels over de hoogst toelaatbare vergoeding in werking is getreden. Het eerste is het vaste ritme waarin de vergoeding tegen het licht kan worden gehouden; het tweede is de gelegenheid om aan te sluiten bij nieuwe regelgeving.

Waarop de grondkamer beslist

De grondkamer herziet de vergoeding als de redelijkheid en billijkheid dat verlangen of als gewijzigde omstandigheden dat rechtvaardigen. Dat is een open toets waarin de feiten de doorslag geven: zijn de verplichtingen zwaarder geworden, is de bedrijfsvoering wezenlijk veranderd, klopt de oorspronkelijke berekening niet meer met de werkelijkheid van het land?

Vanaf wanneer de herziening werkt

De wet regelt ook de ingangsdatum, en die verschilt per grondslag.

• Bij een verzoek op het vaste moment gaat de herziening in met ingang van de nieuwe driejarige pachtperiode.
• Bij een verzoek naar aanleiding van gewijzigde regels gaat zij in met ingang van het pachtjaar dat volgt op de inwerkingtreding van die wijziging.

- Terugwerkende kracht verder terug dan die momenten kent de regeling niet; wie te laat is, moet wachten op de volgende gelegenheid.

Als de regels tussentijds veranderen

Er is nog een bijzonderheid, en die speelt in beroep. Zijn de landelijke regels over de hoogst toelaatbare vergoeding herzien nadat de grondkamer heeft beslist, dan beslist de Centrale Grondkamer met inachtneming van die nieuwe regels, mits een van beide partijen daarom vraagt. Het is dus geen zelfstandige route naar de Centrale Grondkamer nadat de beslissing van de grondkamer vaststaat, maar een regel voor de zaak die daar toch al ligt. Zo wordt voorkomen dat in beroep wordt beslist op regels die inmiddels zijn achterhaald, terwijl de uitkomst voor een reeks jaren doorwerkt.

Een voorbeeld. Een pachter merkt dat het beheerpakket op zijn percelen in de loop van de jaren zwaarder is geworden: latere maaidata, een hoger waterpeil, minder ruwvoer. Bij het aflopen van de driejarige periode vraagt hij de grondkamer om herziening van de vergoeding, onderbouwd met opbrengstcijfers van de laatste jaren. Wordt zijn verzoek toegewezen, dan gaat de nieuwe vergoeding in bij de volgende periode.

In de praktijk

Voor de pachter: houd de driejaarlijkse momenten in de agenda en verzamel in de tussentijd cijfers over opbrengst, arbeid en kosten, want zonder onderbouwing is een herzieningsverzoek kansloos. Voor de verpachtende organisatie: ook u kunt om herziening vragen, bijvoorbeeld als het beheerpakket juist lichter is geworden. Bespreek een aanpassing bij voorkeur eerst samen; een gezamenlijk gedragen voorstel bespaart beide partijen een procedure.