Boek 7 Artikel 388 (7:388 BW)

De wet kent een aparte vorm van pacht voor grond in een reservaat. Om te weten wanneer die bijzondere regels gelden, moet eerst vaststaan wat een reservaat is. Dit artikel geeft die omschrijving, en zij is nauwer dan het dagelijks spraakgebruik: niet elk natuurgebied is een reservaat in de zin van deze regeling.

De drie elementen

Uit de omschrijving zijn drie voorwaarden te halen die alle drie vervuld moeten zijn.

• Landbouwgronden waarvan de eigendom of de erfpacht is verworven, dus grond die daadwerkelijk in handen is gekomen van de betrokken partij.
• Door de Staat, door een andere publiekrechtelijke rechtspersoon, of door een particuliere natuurbeschermingsorganisatie die terreinen beheert en die daarvoor bij koninklijk besluit is aangewezen. Die aanwijzing is een harde eis: een willekeurige stichting valt er niet onder.

- Een beheer gericht op natuur- en landschapsbehoud dat kan worden gevoerd op een andere manier dan via een aparte overeenkomst met agrarische bedrijven over het richten van hun bedrijfsvoering op die doelen.

Waarom de definitie ertoe doet

Aan de kwalificatie hangen ingrijpende gevolgen. In een reservaat mogen in de pachtovereenkomst verplichtingen worden opgenomen die de bedrijfsvoering sturen op natuur en landschap, gelden afwijkende regels over de duur en de verlenging, en is er een aparte vergoeding naast de pachtprijs. Buiten een reservaat gelden die bijzonderheden niet en valt men terug op de gewone pachtregeling.

De afbakening met beheerovereenkomsten

Het laatste deel van de omschrijving trekt een grens die makkelijk over het hoofd wordt gezien. Bij reservaatpacht is de grond zelf verworven en wordt het beheer daarop gevoerd. Dat is iets anders dan de situatie waarin een agrarisch bedrijf zijn eigen grond houdt en zich bij overeenkomst verbindt zijn bedrijfsvoering op natuurdoelen te richten. In dat laatste geval is er geen reservaat in de zin van deze paragraaf.

Een voorbeeld. Een bij koninklijk besluit aangewezen natuurorganisatie koopt in een veenweidegebied honderd hectare grasland aan en gaat daar zelf het waterpeil en het maairegime bepalen. Zij verpacht de percelen aan een melkveehouder met verplichtingen over maaidata en bemesting. Dat is reservaatpacht. Een boer die zijn eigen land houdt en enkel een subsidieafspraak over weidevogelbeheer sluit, zit in een heel andere regeling.

In de praktijk

Voor de pachter: controleer of uw verpachter tot de genoemde kring behoort en of de grond echt is verworven, want daarvan hangt af welk pachtregime op u van toepassing is. Vraag ernaar voordat u tekent, en laat vastleggen op welke grondslag de verplichtingen berusten. Voor de verpachtende organisatie: leg de status van het gebied en de aanwijzing vast in het dossier bij de overeenkomst, zodat er later geen discussie ontstaat over de vraag welke regels gelden.