Boek 7 Artikel 12 (7:12 BW)

Rond een koop worden allerlei kosten gemaakt, en dit artikel verdeelt ze met een eenvoudige hoofdregel. De kosten van de aflevering zelf, met het wegen en tellen dat daarbij hoort, betaalt de verkoper. De kosten van het afhalen, van een koopakte en van de overdracht betaalt de koper. Zo weet ieder waar hij aan toe is als partijen er zelf niets over hebben afgesproken.

Wat de verkoper betaalt

Het artikel bepaalt dat kosten van aflevering, die van weging en telling daaronder begrepen, ten laste van de verkoper komen. Weging en telling worden in de wettekst met name genoemd als posten die tot de kosten van aflevering behoren. Het eerste lid zegt niet meer dan dat; het spreekt alleen over de aflevering en niet over de eigendomsoverdracht, die in het tweede lid aan bod komt.

Wat de koper betaalt

Het tweede lid noemt drie posten voor de koper: de kosten van afhalen, de kosten van een koopakte en de kosten van de overdracht. Bij roerende zaken gaat het vooral om vervoer dat de koper zelf regelt. Wat onder de kosten van de overdracht valt, hangt af van wat de wet voor de eigendomsoverdracht van de betrokken zaak voorschrijft.

Dit is regelend recht

Partijen mogen hiervan afwijken, en dat gebeurt in de praktijk voortdurend. Een webwinkel die gratis bezorgt neemt kosten over die de wet bij de koper legt; een verkoper die levering af fabriek bedingt doet het omgekeerde. Ook standaardvoorwaarden en gebruikelijke leveringscondities in een branche kunnen de verdeling anders regelen. Bij een consumentenkoop geldt voor algemene voorwaarden een bijzondere regel: een beding in algemene voorwaarden dat ten nadele van de koper van deze verdeling afwijkt, geldt als onredelijk bezwarend en is daardoor vernietigbaar (artikel 7:6 lid 2 BW). De wettelijke verdeling geldt verder als aanvulling waar de afspraak zwijgt.

Bij een consumentenkoop is die vrijheid begrensd. En omdat artikel 7:6 BW de consumentenkoopregeling grotendeels dwingend maakt, kan een verkoper zijn kostenverdeling niet gebruiken om de rechten van de koper uit te hollen.

Een voorbeeld

U koopt bij een handelaar een partij grind die per kilo wordt afgerekend, af te halen op het bedrijventerrein. Het wegen van de partij is weging in de zin van het eerste lid en komt dus voor rekening van de verkoper. De vrachtwagen die u huurt om het grind op te halen betaalt u zelf, want dat zijn kosten van afhalen. Was afgesproken dat de handelaar zou bezorgen, dan hadden partijen daarmee van de wettelijke verdeling afgeweken en telt die afspraak.

In de praktijk

Discussies over kosten komen vaak pas op als de rekening er ligt. Twee punten maken vooraf duidelijk wat geldt.

• De leveringsconditie. Een afspraak over bezorgen of afhalen, en over wie het transport betaalt, gaat voor op de wettelijke verdeling.
• Bij onroerend goed: de kostenafspraak. De aanduiding kosten koper of vrij op naam bepaalt in de praktijk wie de akte- en overdrachtskosten draagt, en die afspraak gaat voor op de wettelijke hoofdregel.