Boek 7 Artikel 321 (7:321 BW)

Pachtafspraken moeten worden getoetst, maar iemand moet ze wel bij de toetsende instantie brengen. Dit artikel legt die plicht neer bij beide partijen: zowel de pachter als de verpachter moet de overeenkomst binnen twee maanden nadat zij is aangegaan bij de grondkamer indienen. Dezelfde termijn geldt voor een afspraak waarmee de pacht wordt gewijzigd en voor een afspraak waarmee zij wordt beëindigd.

Beide partijen, één keer indienen

De verplichting rust op ieder van hen afzonderlijk, maar zodra één van beiden heeft ingezonden, vervalt de verplichting van de ander. Wachten tot de tegenpartij het doet is dus riskant: doet niemand iets, dan verzuimen beiden. Praktisch betekent dit dat wie het meeste belang heeft bij een snelle toets, gewoon zelf moet indienen en de ander een afschrift kan sturen.

De termijn van twee maanden

De termijn begint te lopen op het moment waarop de overeenkomst is aangegaan, dus op het moment van de afspraak zelf. Twee maanden lijkt ruim, maar in de praktijk verstrijken ze snel: het contract wordt getekend, het seizoen begint en niemand denkt meer aan de formaliteit. Aan een te late inzending zijn gevolgen verbonden die de verpachter het hardst treffen, maar ook de pachter merkt het: zolang de goedkeuring uitblijft kan hij zich niet beroepen op het voorkeursrecht bij vervreemding van artikel 7:378 BW, dat alleen toekomt aan de pachter met een door de grondkamer goedgekeurde overeenkomst. Bij een wijziging of beëindiging kan de grondkamer bovendien de ingangsdatum opschuiven.

• Pachtovereenkomst en wijziging. Inzenden binnen twee maanden na het aangaan.
• Beëindigingsovereenkomst. Zelfde termijn, met een eigen bepaling in het artikel.

- Eén inzending volstaat. Zodra de een het heeft gedaan, hoeft de ander niets meer.

De door de rechter vastgelegde overeenkomst

Was er geen schriftelijk contract en heeft de rechter de pachtovereenkomst schriftelijk vastgelegd, dan geldt een aparte regel: de grondkamer past de toetsings- en herstelbepalingen daarop ambtshalve toe. Zij wacht dus niet op een verzoek maar beoordeelt zo'n vastgelegde overeenkomst uit zichzelf, en past haar zo nodig aan of vernietigt haar. Wie vastlegging vordert, moet er dus rekening mee houden dat de inhoud daarna nog langs de meetlat van de wet gaat.

Een voorbeeld: een verpachter en een pachter tekenen in maart een overeenkomst voor zes hectare grasland. De pachter stuurt het contract in april naar de grondkamer. Daarmee is aan de verplichting voldaan, ook voor de verpachter, en de toetsing kan beginnen.

In de praktijk

Behandel de inzending als onderdeel van het sluiten van de overeenkomst, niet als een losse actie achteraf. Noteer de datum van ondertekening en zet meteen een herinnering ruim binnen de twee maanden. Stuur volledige stukken mee, met een duidelijke omschrijving van het perceel, de prijs en de duur, zodat de grondkamer niet hoeft na te vragen en de behandeling niet onnodig oploopt.