Boek 7 Artikel 1 (7:1 BW)

Koop is de afspraak waarin de ene partij belooft een zaak over te dragen en de andere partij belooft daarvoor geld te betalen. Meer is er niet voor nodig: zodra die twee beloften tegenover elkaar staan, is er een koopovereenkomst. Dat geldt voor een brood bij de bakker, een tweedehands fiets van een buurman en een woning met een notaris erbij, en het maakt niet uit of de afspraak op papier staat of mondeling aan de kassa wordt gemaakt.

Twee verplichtingen tegenover elkaar

De verkoper neemt op zich de zaak te geven. De koper neemt op zich de prijs te betalen, en die prijs moet in geld luiden. Beide verplichtingen ontstaan op het moment dat partijen het eens worden. De eigendom gaat pas over bij de levering, en levering is een aparte stap die in Boek 3 is geregeld. Wie iets heeft gekocht, is dus nog geen eigenaar, maar heeft wel recht op overdracht.

Waarom de prijs in geld moet zijn

Betaalt de ander niet met geld maar met een andere zaak, dan is het geen koop maar ruil. Praktisch scheelt dat weinig: de wet verklaart de bepalingen over koop op ruil van overeenkomstige toepassing. Het onderscheid telt vooral voor de vraag wie voor welke prestatie als koper geldt en wie als verkoper. Bij inruil blijft het meestal wel koop: u betaalt een prijs in geld voor de nieuwe auto en de waarde van uw oude auto komt daarop in mindering. Er is dan nog steeds een prijs, alleen wordt die deels op een andere manier voldaan.

Voor wie geldt dit

Deze omschrijving geldt voor iedereen. Particulieren onderling, een groothandel die aan een winkel levert, een winkel die aan een consument verkoopt: het is allemaal koop. Pas daarna splitst de wet zich. Koopt een consument een roerende zaak bij een professionele verkoper, dan is er sprake van consumentenkoop en komt er een dikke laag bescherming bij. Die eis van een roerende zaak betekent wel dat de aankoop van een woning daar niet onder valt, ook niet als de verkoper een professional is. Artikel 7:5 BW omschrijft wanneer een koop een consumentenkoop is, en artikel 7:6 BW bepaalt dat van die bescherming niet ten nadele van de koper mag worden afgeweken.

Een voorbeeld

U spreekt met een particuliere verkoper af dat u zijn aanhanger overneemt voor achthonderd euro, af te halen op zaterdag. Op dat moment is de koop al rond. Verkoopt hij de aanhanger die vrijdag alsnog aan iemand anders, dan komt hij zijn verplichting tot overdracht niet na en kunt u nakoming vorderen, of de overeenkomst ontbinden en schadevergoeding eisen. Dat u nog niets betaald had en de aanhanger nog niet had opgehaald, verandert daar niets aan.

In de praktijk

De waarde van deze bepaling zit in het startpunt. Staat vast dat er een koop is, dan gelden alle regels van deze titel: de plicht om te leveren wat is afgesproken, de rechten van de koper als het geleverde niet deugt, en de bijzondere bescherming bij consumentenkoop. Die regels reiken bovendien verder dan zaken alleen: ook een vermogensrecht kan worden gekocht, bijvoorbeeld een vordering of een aandeel, en de kooptitel geldt daarvoor van overeenkomstige toepassing voor zover dat bij de aard van het recht past. Artikel 7:47 BW regelt dat. Drie dingen zijn daarbij goed om te onthouden.

• Een koop is in beginsel vormvrij. Alleen in bijzondere gevallen stelt de wet een schriftelijkheidseis, zoals bij de koop van een woning door een particulier.
• Geen prijs afgesproken is geen probleem. De koop is dan gewoon geldig; artikel 7:4 BW bepaalt dat de koper een redelijke prijs verschuldigd is.
• Kopen en eigenaar worden zijn twee stappen. De koopovereenkomst geeft u een recht op overdracht; pas de levering maakt u eigenaar.