Artikel 9.7 is niet van toepassing op vervreemding: a. aan de echtgenoot of de geregistreerd partner, aan bloed- of aanverwanten in de rechte lijn of in de zijlijn tot in de tweede graad of aan een pleegkind dat duurzaam als een eigen kind is onderhouden en opgevoed, b. vanwege de verdeling van een gemeenschap als bedoeld in artikel 166 van Boek 3 van het Burgerlijk Wetboek, c. vanwege een uiterste wilsbeschikking, d. vanwege een overeenkomst met een gemeente, een waterschap, een provincie, de Staat of een door Onze Minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening aan te wijzen publiekrechtelijk lichaam of in het algemeen belang werkzame rechtspersoon, e. vanwege een verkoop op grond van een wettelijke bepaling, een rechterlijk bevel of een executoriale verkoop, waarbij geldt dat de voorzieningenrechter bij een onderhandse executoriale verkoop als bedoeld in artikel 268, tweede lid, van Boek 3 van het Burgerlijk Wetboek niet beslist over het verzoek tot onderhandse verkoop zolang de rechtspersoon op wiens naam het voorkeursrecht is gevestigd niet in de gelegenheid is gesteld om, gelet op het gunstiger bod, een bod te doen, of f. vanwege een overeenkomst over een onroerende zaak waarop een voorkeursrecht is gevestigd als bedoeld in artikel 9.1, eerste lid, onder c, of tweede lid, aangegaan met een pachter die op die zaak op het tijdstip van inwerkingtreding van de voorkeursrechtbeschikking een voorkeursrecht had als bedoeld in artikel 378 van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek.
Artikel 9.8 Ow: Wanneer hoeft u niet eerst aan te bieden?
Wanneer hoeft u niet eerst aan te bieden?
Wettekst
Toelichting
Artikel 9.8 Ow somt zes gevallen op waarin de hoofdregel van artikel 9.7 Ow niet geldt. In die gevallen kan de overdracht gewoon doorgaan zonder dat de overheid eerst aan zet is. De gedachte erachter is steeds dezelfde: er is geen vrije verkoop waarbij de overheid zou kunnen meebieden, of de overdracht bedreigt het doel van het voorkeursrecht niet.
Familie, gemeenschap en nalatenschap
Onder a vallen de echtgenoot of geregistreerd partner, bloed- en aanverwanten in de rechte lijn en in de zijlijn tot in de tweede graad, en het pleegkind dat duurzaam als eigen kind is onderhouden en opgevoed. Onder b valt de verdeling van een gemeenschap als bedoeld in artikel 3:166 BW. Let op het woord verdeling: het gaat om toedeling aan een deelgenoot, niet om verkoop van een gemeenschappelijk goed aan een derde. Onder c staat de verkrijging op grond van een uiterste wilsbeschikking.
Overeenkomsten met de overheid
Onder d vallen overeenkomsten met een gemeente, een waterschap, een provincie, de Staat of een door de minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening aangewezen publiekrechtelijk lichaam of in het algemeen belang werkzame rechtspersoon. De overheid hoeft niet aan zichzelf te worden aangeboden, en bij deze partijen is het doel van het voorkeursrecht niet in gevaar.
Executie: onderdeel e, en de haak voor de hypotheekhouder
Onder e staan de verkoop op grond van een wettelijke bepaling, de verkoop op rechterlijk bevel en de executoriale verkoop. Een openbare verkoop ten overstaan van de notaris, of die nu door de hypotheekhouder op grond van artikel 3:268 BW of door een beslaglegger op grond van artikel 514 Rv wordt doorgezet, valt daar dus onder. Een voorkeursrecht blokkeert de uitwinning niet.
Voor de onderhandse executoriale verkoop maakt het artikel wel een voorbehoud. Wordt de voorzieningenrechter op grond van artikel 3:268, tweede lid, BW om goedkeuring van een onderhandse verkoop gevraagd, dan beslist hij niet zolang de rechtspersoon op wiens naam het voorkeursrecht is gevestigd niet in de gelegenheid is gesteld om, gelet op het gunstiger bod, zelf een bod te doen. De overheid krijgt dus geen aanbiedingsprocedure, maar wel een kans om het onderhandse bod te overtreffen.
De pachter met een eigen voorkeursrecht
Onder f gaat het om de pachter die op de zaak al een voorkeursrecht had op grond van artikel 7:378 BW toen de voorkeursrechtbeschikking in werking trad. Een overeenkomst met die pachter is vrijgesteld, maar alleen bij de zwakkere grondslagen: een voorkeursrecht als bedoeld in artikel 9.1, eerste lid, onder c, of tweede lid, Ow. Rust het overheidsvoorkeursrecht op een omgevingsplan, een omgevingsvisie of een programma, dan gaat dat voor.
Een voorbeeld. Een pand met een hypotheekschuld staat onder een gemeentelijk voorkeursrecht. De bank zegt de lening op en wil onderhands verkopen aan een partij die meer biedt dan de executiewaarde. Het verzoek aan de voorzieningenrechter kan worden gedaan, maar de gemeente moet eerst de kans krijgen dat bod te overtreffen. Pas daarna neemt de voorzieningenrechter een beslissing.
In de praktijk
- Voor de hypotheekhouder: noem het voorkeursrecht in het verzoekschrift en onderbouw dat de overheid aantoonbaar in de gelegenheid is gesteld een bod te doen.
- Voor de eigenaar: een uitzondering moet bij de levering aan de notaris kunnen worden onderbouwd, want die moet verklaren dat de vervreemding niet in strijd met dit hoofdstuk is.
- Voor de beslaglegger: het beslag en zijn inschrijving (artikel 505 Rv) raken het voorkeursrecht niet; de executoriale verkoop zelf valt onder de uitzondering.
Valt uw geval niet onder dit artikel, kijk dan naar artikel 9.9 Ow voor een al ingeschreven overeenkomst en artikel 9.10 Ow voor gewichtige redenen. De notariële verklaring die bij de levering hoort, staat in artikel 9.21 Ow.