Artikel 4.17 Ow: Wanneer moet het omgevingsplan worden bijgewerkt?

De Omgevingswet kent geen algemene plicht om het omgevingsplan periodiek te herzien. In plaats daarvan staat hier een gerichte prikkel: wie met een omgevingsvergunning blijvend van het plan afwijkt, moet die afwijking op termijn in het plan zelf terugvinden. De gemeente heeft daarvoor vijf jaar, gerekend vanaf het moment dat de vergunning onherroepelijk is geworden.

Het doel is dat het omgevingsplan blijft kloppen met de werkelijkheid. Een plan waarin tien jaar aan losse vergunningen onzichtbaar blijft, is voor omwonenden en voor nieuwe initiatiefnemers niet te lezen: de kaart zegt dan iets anders dan er op de locatie staat.

Om welke vergunningen het gaat

De plicht geldt alleen bij een buitenplanse omgevingsplanactiviteit: een activiteit waarvoor buiten het omgevingsplan om een vergunning is verleend om van dat plan af te wijken. Zij moet voortdurend zijn, dus niet begrensd door een termijn in de vergunning zelf (artikel 5.36, eerste lid, Ow). En zij moet in een van twee categorieën vallen: het in stand houden van een bouwwerk, of een andere activiteit die niet past bij de functie-aanduiding die aan de locatie is gegeven.

Wat erbuiten valt

Activiteiten met een tijdelijk karakter hoeven niet te worden ingepast; de afwijking verdwijnt daar van zichzelf weer. Hetzelfde geldt voor een vergunning die juist met toepassing van de regels van het omgevingsplan is verleend: dan is er geen afwijking die moet worden verwerkt, maar een plan dat gewoon is gebruikt.

Vanaf wanneer de vijf jaar lopen

De termijn begint niet bij het verlenen van de vergunning, maar op het moment dat die onherroepelijk is: als geen bezwaar of beroep meer openstaat of als daarover definitief is beslist. Een vergunning waarover nog wordt geprocedeerd, zet de klok dus nog niet in gang.

Inpassen is meer dan een administratieve handeling. De gemeente moet beslissen welke regels bij de nieuwe situatie horen en of de aan de locatie toegedeelde functie moet veranderen, en zo'n wijziging raakt vaak ook de omgeving van die locatie. De verplichting rust op de gemeente; de vergunninghouder hoeft daarvoor niets te doen en verliest niets als de gemeente langer wacht.

Een voorbeeld. Een ondernemer krijgt een omgevingsvergunning voor twee padelbanen op een kavel waaraan in het omgevingsplan een bedrijfsfunctie is toegedeeld. De vergunning is niet tijdelijk en de banen blijven liggen. Omdat sportgebruik niet bij de bedrijfsfunctie past, moet de gemeente het omgevingsplan binnen vijf jaar na het onherroepelijk worden van de vergunning in overeenstemming brengen met wat zij heeft toegestaan.

In de praktijk

• Voor de vergunninghouder: bewaar de onherroepelijke vergunning, want tot de planwijziging is doorgevoerd is dat het document waaruit blijkt dat het gebruik mag.
• Voor de omgeving: houd rekening met de planwijziging die moet volgen, want die kan ook regels voor naburige locaties veranderen.

De vergunningplicht zelf volgt uit artikel 5.1 Ow; de beoordelingsregels voor een omgevingsplanactiviteit staan in artikel 5.21 Ow. Welke regels een gemeente in het omgevingsplan kan stellen en hoe zij functies aan locaties toedeelt, staat in artikel 4.1 Ow en artikel 4.2 Ow.