Artikel 22.2 Ow: Rijksregels die in het omgevingsplan zijn gezet

Dit artikel is de grondslag voor de regels die vaak de bruidsschat worden genoemd. Bij algemene maatregel van bestuur kan worden bepaald dat regels die voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet bij of krachtens de wet golden, of regels die daaraan gelijkwaardig zijn, deel uitmaken van het omgevingsplan. Dat kan tijdelijk gebeuren of blijvend. Het officiële opschrift noemt ze omgevingsplanregels van rijkswege.

De achtergrond is dat het Rijk een aantal onderwerpen niet langer zelf regelt, maar aan de gemeente laat. Zou er niets zijn geregeld, dan zou er op die onderwerpen van de ene dag op de andere geen regel meer gelden. Door de regels rechtstreeks in elk omgevingsplan te zetten, is dat gat gedicht zonder dat elke gemeenteraad eerst een besluit hoefde te nemen.

Het zijn gemeentelijke regels geworden

Het tweede lid is voor de lezer het belangrijkste. Bij een besluit tot vaststelling of wijziging van het omgevingsplan kan de gemeente deze regels wijzigen. Vanaf het eerste moment zijn het dus eigen regels van de gemeente, ook al heeft de raad er nooit over gesproken. Het gevolg is dat ze per gemeente uiteen kunnen gaan lopen: wat in de ene gemeente nog de oorspronkelijke tekst is, kan in de andere al zijn aangepast.

Tijdelijk of niet

De algemene maatregel van bestuur bepaalt ook of een regel tijdelijk deel uitmaakt van het omgevingsplan. Is dat zo, dan hoort die regel tot het tijdelijke deel, zie artikel 22.1 Ow, onder c. De regels die niet als tijdelijk zijn aangemerkt, staan meteen in het niet-tijdelijke deel en moeten dus aan de eisen van de wet voldoen.

Gewone planregels, met gewone gevolgen

Zodra de regels in het omgevingsplan staan, werken ze als alle andere planregels. Ze binden burgers en bedrijven rechtstreeks, de gemeente kan erop toezien en bij overtreding handhaven, en een vergunningaanvraag wordt er aan getoetst. Dat de regel oorspronkelijk van het Rijk komt, maakt daarvoor geen verschil.

Een voorbeeld. Een ondernemer met een werkplaats zoekt in het omgevingsplan op welke eisen voor zijn activiteit gelden. Hij vindt een regel die er precies zo uitziet als een landelijke regel van voor 2024. Dat is geen vergissing: die regel is langs dit artikel in het plan gekomen. Wil hij een wijziging, dan moet hij bij de gemeente zijn en niet bij het Rijk.

In de praktijk

• Voor de ondernemer: controleer altijd de versie van het omgevingsplan van jouw gemeente; een regel die landelijk begon, kan lokaal al zijn aangepast.
• Voor de gemeente en de omgeving: een verzoek om zo'n regel te veranderen loopt via een wijziging van het omgevingsplan, met de voorbereiding en rechtsbescherming die daarbij horen.

Of een regel tot het tijdelijke deel hoort, volgt uit artikel 22.1 Ow. Voor waterschappen bestaat een vergelijkbare bepaling in artikel 22.14 Ow.