Artikel 16.101 Ow: Versneld behandelen bij spoed

Is een bekrachtigingszaak spoedeisend, dan kan de rechtbank bepalen dat zij versneld wordt behandeld. Het artikel zegt ook wat de rechtbank dan mag doen: bepaalde termijnen verkorten en bepaalde stappen overslaan.

De versnelling zit in de weg naar de zitting, niet in de toets zelf. De rechtbank moet de beschikking nog steeds beoordelen op de punten van artikel 16.107 Ow, en de bedenkingen van belanghebbenden blijven volwaardig meedoen.

Wanneer versneld?

De enige maatstaf is spoedeisendheid, en de beoordeling daarvan is aan de rechtbank. De wet noemt geen categorieën zaken die altijd spoedeisend zijn, en geen termijn waarbinnen de rechtbank over de versnelling moet beslissen. Zij kan het op verzoek van een partij doen, maar ook zonder dat iemand erom vraagt.

Wat korter kan of kan vervallen

• De reactietermijn: de vier weken voor de reactie op de bedenkingen kunnen worden verkort (artikel 16.99 Ow).
• De schriftelijke uiteenzetting: de gelegenheid daarvoor voor andere partijen kan geheel of gedeeltelijk vervallen (artikel 16.100 Ow).
• Het deskundigenonderzoek: de stap waarin partijen hun wensen over dat onderzoek kenbaar maken kan worden overgeslagen, en de termijn voor een zienswijze over het deskundigenverslag kan korter (artikel 8:47 Awb).

- Nadere stukken: de termijn waarbinnen partijen voor de zitting nog stukken kunnen indienen, kan worden verkort (artikel 8:58 Awb).

De zitting

Beslist de rechtbank tot versnelde behandeling, dan bepaalt zij zo spoedig mogelijk wanneer de zitting is en laat zij dat onverwijld aan partijen weten. De Awb-regel dat partijen ten minste drie weken tevoren worden uitgenodigd (artikel 8:56 Awb), geldt dan niet. Partijen kunnen dus met een korte aankondiging op zitting moeten verschijnen. Aan de bedenkingen die al zijn ingebracht verandert de versnelling niets; die blijven volledig onderdeel van de zaak.

Een voorbeeld. Voor het ophogen van een dijkvak is een strook grond nodig en het werk moet vóór het stormseizoen klaar zijn. Op verzoek van het waterschap bepaalt de rechtbank dat de zaak versneld wordt behandeld, verkort zij de reactietermijn op de bedenkingen tot twee weken en plant zij de zitting binnen een maand. De eigenaar houdt zijn bedenkingen, maar heeft minder tijd om nadere stukken in te dienen.

In de praktijk

• Voor het bestuursorgaan: onderbouw de spoed met feiten over de planning en de gevolgen van uitstel; een algemene mededeling dat het project haast heeft is weinig waard.
• Voor de belanghebbende: houd de post van de rechtbank in het oog zodra versnelling is bepaald, want de uitnodiging voor de zitting kan kort tevoren komen.

Blijkt de spoed er niet te zijn, dan kan de rechtbank terug naar de gewone behandeling (artikel 16.102 Ow). Welke Awb-bepalingen op deze procedure van toepassing zijn, volgt uit artikel 16.113 Ow; de uitspraaktermijn staat in artikel 16.105 Ow.