Artikel 2.39 Ow: Wat staat er in de legger?

De legger is de normatieve beschrijving van een waterstaatswerk. Daarin staat waaraan een dijk, een sloot, een bergingsgebied of een kunstwerk moet voldoen: waar het ligt, welke vorm het heeft, welke afmetingen en welke constructie. De beheerder legt daarmee vast wat hij in stand moet houden, en voor derden is het de maatstaf waartegen de feitelijke toestand van het werk kan worden afgezet.

Een legger is dus geen vergunning en geen verbod. Hij kent niemand rechten toe en verbiedt geen activiteiten. Zijn waarde zit erin dat objectief vastligt hoe het werk eruit moet zien, waardoor onderhoud, toetsing en aansprakelijkheid een duidelijk vertrekpunt hebben.

Wie een legger moet maken

De plicht rust op de beheerder van waterstaatswerken: in de praktijk het waterschap voor de regionale werken en het Rijk voor de rijkswerken. Het tweede lid maakt een uitzondering voor waterstaatswerken die op grond van artikel 2.18, tweede lid, Ow of artikel 2.20, derde lid, Ow bij een ander openbaar lichaam in beheer zijn, bijvoorbeeld bij een gemeente of een provincie. Zo'n beheerder hoeft voor die werken geen legger vast te stellen.

Het technisch beheerregister

Bij de belangrijkste waterkeringen hoort meer dan een beschrijving. Het derde lid eist dat als bijlage bij de legger een technisch beheerregister wordt opgenomen voor primaire waterkeringen en voor waterkeringen waarvoor omgevingswaarden zijn vastgesteld op grond van artikel 2.13, eerste lid, onder a, Ow of artikel 2.15, eerste lid, onder e, Ow. In dat register staan de gegevens over de constructie en de werkelijke toestand die kenmerkend zijn voor het waterkerend vermogen. Daarmee kan worden nagegaan of de kering de norm nog haalt.

Vrijstelling is mogelijk

Niet elk waterstaatswerk laat zich zinvol beschrijven. Het vierde lid maakt vrijstelling mogelijk voor werken die zich naar aard of functie niet lenen voor het vastleggen van ligging, vorm, afmeting en constructie, en voor werken met geringe afmetingen. Die vrijstelling komt bij omgevingsverordening tot stand, en voor rijkswerken bij of krachtens algemene maatregel van bestuur.

Een agrariër heeft een perceel dat aan twee zijden aan een watergang van het waterschap grenst. In de legger staat welk profiel die watergang moet hebben en wie het onderhoud doet. Als het waterschap de watergang wil verbreden, verandert eerst de legger. Weet de agrariër waar het profiel in de legger ligt, dan kan hij zien of hij iets moet gedogen op zijn perceel en waar de grens van het werk loopt.

In de praktijk

• Voor de grondeigenaar: vraag de legger op voordat u bij een watergang of kering gaat bouwen, planten of graven; daar begint de vraag welke verplichtingen op uw perceel rusten.
• Voor de beheerder: houd de legger actueel na elke aanpassing van het werk, want de legger is het bewijsstuk waaraan het onderhoud en de toetsing worden gemeten.

De legger hangt samen met de gedoogplichten voor waterstaatswerken in artikel 10.17 Ow en met de omgevingswaarden voor waterkeringen in artikel 2.13 Ow en artikel 2.15 Ow. Welke werken bij het Rijk in beheer zijn, volgt uit artikel 2.20 Ow.