Artikel 16.40 Ow: Inspraak bij een plan met een plan-MER

Voor een plan of programma waarvoor een milieueffectrapport (MER) moet worden gemaakt, schrijft dit artikel één vaste voorbereidingsroute voor: afdeling 3.4 Awb. Welke plannen en programma's dat zijn, volgt uit artikel 16.36 Ow. Het bestuursorgaan moet dus een ontwerp ter inzage leggen en iedereen de kans geven daarop te reageren voordat het plan of programma wordt vastgesteld.

De inspraakprocedure zelf staat niet in de Omgevingswet maar in de Awb. Dit artikel doet drie dingen bovenop die procedure: het trekt het milieueffectrapport in de inspraak mee, het stelt een eis aan de vindbaarheid van een rapport dat in het plan is opgenomen, en het schuift het moment van vaststellen iets naar achteren.

Het rapport moet vindbaar zijn

Staat het MER in het plan of programma zelf, dan moet daarin herkenbaar zijn welk deel het rapport vormt (tweede lid). Dat is geen vormvoorschrift om het vormvoorschrift: wie wil weten welke milieugevolgen zijn onderzocht, moet dat kunnen terugvinden zonder het hele stuk door te spitten. Omdat het rapport deel is van het plan, loopt het automatisch mee in de inspraak.

Een los rapport gaat mee ter inzage

Is het MER een apart stuk, dan geldt het derde lid. Bij de terinzagelegging op grond van artikel 3:11 Awb hoort het rapport erbij, de kennisgeving op grond van artikel 3:12 Awb vermeldt het ook, en een zienswijze op grond van artikel 3:15 Awb mag net zo goed over het rapport gaan als over het ontwerp. Praktisch gevolg: het rapport moet klaar zijn voordat het ontwerp de deur uit gaat.

Twee weken extra voor de vaststelling

Het vierde lid verbiedt vaststelling binnen twee weken na het einde van de zienswijzetermijn van artikel 3:16, eerste lid, Awb. Die wachttijd is de enige termijn die dit artikel zelf toevoegt; de lengte van de inzage- en zienswijzetermijn volgt uit de Awb.

Een voorbeeld. Een gemeente werkt aan een programma voor het verwarmen van een wijk zonder aardgas en laat daarvoor een plan-MER maken, als losse bijlage. Het ontwerp en het rapport gaan samen ter inzage. Een bewoner leest in het rapport dat de gevolgen voor de luchtkwaliteit maar voor één variant zijn doorgerekend en dient daarover een zienswijze in. De gemeente kan het programma daarna niet meteen vaststellen: er moeten eerst nog twee weken verstrijken.

In de praktijk

• Voor het bestuursorgaan: plan het milieueffectrapport zo dat het af is vóór de terinzagelegging en vermeld het uitdrukkelijk in de kennisgeving.
• Voor wie wil meepraten: een zienswijze mag zich beperken tot het rapport, bijvoorbeeld tot een onderzoek dat ontbreekt of een aanname die niet klopt.

Of het plan daarna ook werkelijk op het rapport gebaseerd mag worden, is een aparte vraag; die staat in artikel 16.41 Ow. Voor besluiten over projecten geldt een vergelijkbare regeling in artikel 16.50 Ow, dat het tweede, derde en vierde lid van dit artikel van overeenkomstige toepassing verklaart.