Artikel 19.9 Ow: Bevoegdheden bij een archeologische vondst

Dit artikel leent een aantal bevoegdheden uit de regeling voor het ongewoon voorval en verklaart die van overeenkomstige toepassing op een archeologische toevalsvondst van algemeen belang. Het gaat om drie dingen: aanvullende informatie vragen (artikel 19.3, tweede lid, Ow), maatregelen laten treffen en aanwijzingen geven, waaronder het onmiddellijk stilleggen van de activiteit (artikel 19.4, eerste tot en met derde lid, Ow), en de voorschriften voor de activiteit aanpassen (artikel 19.7, tweede lid, Ow).

Praktisch betekent dat het volgende. Het bevoegd gezag kan om nadere gegevens over de vondst vragen, verplichten de resten te beschermen, het werk op de vindplaats laten staken, en bij een doorlopende of terugkerende activiteit de omgevingsvergunning wijzigen of een maatwerkvoorschrift stellen zodat de vondst niet verder wordt beschadigd.

Wat er niet bij zit: het kostenverhaal

Artikel 19.6 Ow over kostenverhaal is niet van overeenkomstige toepassing verklaard. Dat is geen vergetelheid maar een keuze: wie bij het uitvoeren van toegestaan werk onbedoeld op archeologische resten stuit, verkeert niet in dezelfde positie als de veroorzaker van een ongewoon voorval. De kosten van de maatregelen worden daarom niet langs deze weg bij hem gelegd.

Of en hoe kosten of schade worden vergoed, is een vraag van hoofdstuk 15 Ow over schade; artikel 15.1 Ow bepaalt waarop die regeling van toepassing is. Dit artikel regelt dat niet en herhaalt die regels ook niet.

Van wie, en hoe ver

De maatregelen worden gevraagd van de veroorzaker: bij een toevalsvondst in de regel degene die de activiteit verricht waarbij de resten zijn blootgelegd. Ook hier geldt de begrenzing uit artikel 19.4 Ow, namelijk dat alleen maatregelen kunnen worden verlangd die redelijkerwijs van hem kunnen worden gevraagd. Een verplichting of aanwijzing is een besluit; daartegen staat bezwaar open (artikel 7:1 Awb).

Een voorbeeld. Een loonwerker ploegt een perceel en legt een gemetselde waterput bloot. Het college van burgemeester en wethouders laat het werk op dat deel van het perceel onmiddellijk stilleggen, vraagt foto's en coördinaten op en verplicht tot het afdekken van de put totdat een archeoloog ter plaatse is geweest. De kosten van dat afdekken komen niet via artikel 19.6 Ow bij hem terecht.

In de praktijk

• Voor de uitvoerder: leg het werk op de vindplaats zelf stil en wacht op de reactie van het bevoegd gezag; doorwerken vergroot de schade en daarmee de kans op een zwaardere maatregel.
• Voor het bevoegd gezag: benoem in de beschikking precies welk deel van de activiteit wordt stilgelegd en voor welke periode; een onbegrensd stilleggen is moeilijk te verdedigen.

Wie bevoegd gezag is, staat in artikel 19.8 Ow. De drie geleende bevoegdheden staan in artikel 19.3 Ow, artikel 19.4 Ow en artikel 19.7 Ow.