Artikel 13.14 Ow: Kostenverhaal met tijdvak: wat moet in het plan?

Is het kostenverhaal niet bij overeenkomst verzekerd, dan moet het omgevingsplan de spelregels bevatten. Dit artikel somt op wat daarin ten minste moet staan: de kostenverhaalsgebieden, de toerekening van kosten die het gebied maar deels aangaan, een raming van kosten en opbrengsten, en regels over de verdeling en de eindafrekening.

Daarmee staat bij het besluit dat de ontwikkeling mogelijk maakt al vast waar het kostenverhaal over gaat en hoe de rekening tot stand komt. Een initiatiefnemer kan dat nalezen voordat hij zijn plan doorrekent.

Wat het omgevingsplan moet bevatten

Per kostenverhaalsgebied gaat het om vijf onderdelen: voor welke kosten het gebied is aangewezen, welke kostensoorten waarvan het gebied maar ten dele profijt heeft naar evenredigheid worden toegerekend, een raming van de kosten, een raming van de opbrengsten van alle gronden in het gebied, en regels over de verdeling van de kosten over de activiteiten en over de eindafrekening.

Het kostenverhaalsgebied

Het kostenverhaalsgebied is de eenheid waarbinnen wordt verevend. Het kan één locatie omvatten, maar vaak zijn het meerdere locaties waar kostenverhaalplichtige activiteiten kunnen plaatsvinden; er kunnen ook meerdere gebieden worden aangewezen. Locaties waarvoor het kostenverhaal al bij overeenkomst is verzekerd, hoeven niet te worden aangewezen. Is het verhaal maar deels verzekerd, dan moet het gebied toch in zijn geheel worden aangewezen, omdat de verevening anders niet valt te berekenen.

Niet meer dan de opbrengsten

Het tweede lid zet een plafond op het geheel. Zijn de te verhalen kosten, verminderd met bijdragen en subsidies van derden die het bestuursorgaan ontvangt of zal ontvangen, hoger dan de opbrengsten van de gronden binnen het gebied, dan kan niet meer worden verhaald dan het bedrag van die opbrengsten. Een tekort blijft dus bij de overheid liggen. Deze begrenzing wordt in de praktijk de macroaftopping genoemd.

Ook bij vergunning en projectbesluit

Het eerste en tweede lid gelden ook voor een omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit, voor zover de activiteit in strijd is met een functie die het omgevingsplan aan de locatie heeft toegedeeld, en voor een projectbesluit. In die gevallen komen de eisen niet in het plan te staan, maar als voorschriften in de vergunning of in het projectbesluit.

Een voorbeeld. Een gemeente wijst een oude bedrijvenstrook aan als kostenverhaalsgebied met een tijdvak van tien jaar. Zij raamt de kosten van een nieuwe ontsluiting, een gemaal en openbaar groen, en daarnaast de opbrengsten van alle gronden in de strook. Het gemaal dient ook de bestaande wijk en wordt daarom maar voor een deel aan het gebied toegerekend. Omdat de geraamde kosten boven de opbrengsten uitkomen, kan de gemeente niet meer verhalen dan die opbrengsten.

In de praktijk

• Voor de initiatiefnemer: zoek de kostenverhaalsregels in het omgevingsplan op voordat een plan wordt doorgerekend; daar staan de verdeelsleutel en het plafond.
• Voor de gemeente: onderbouw de raming van de opbrengsten even zorgvuldig als die van de kosten, want zij bepaalt de bovengrens van het verhaal.

Dit artikel geldt als er een tijdvak voor de uitvoering is vastgesteld; is dat er niet, dan geldt artikel 13.15 Ow. De verdeling staat in artikel 13.16 Ow, de eisen aan de ramingen in artikel 13.17 Ow en de eindafrekening in artikel 13.20 Ow.