Artikel 13.8 Ow: Wie betaalt de kosten van landinrichting?

De kosten van een landinrichting komen in beginsel voor rekening van de provincie. Alleen voor zover de wet die kosten elders neerlegt — bij andere openbare lichamen of bij de eigenaren in het gebied — draagt de provincie ze niet.

Landinrichting in de zin van artikel 12.3 Ow is het opnieuw inrichten van een gebied: percelen worden anders ingedeeld, wegen en watergangen worden aangelegd of verlegd, en eigendom en gebruik schuiven mee. Dat kost geld, en dat geld moet uit een bron komen die vooraf vaststaat.

Waarom de last bij de provincie ligt

Landinrichting is in dit stelsel een provinciaal instrument: gedeputeerde staten stellen de correctiefactor voor de omgeslagen kosten vast (artikel 13.9 Ow) en de provincie bepaalt bij verordening onder welk bedrag niet wordt geheven (artikel 13.10 Ow). Dat de kosten in beginsel bij de provincie liggen, sluit daarbij aan: wie het instrument inzet en de besluiten neemt, draagt ook de lasten die daaruit voortvloeien.

Wat onder de kosten valt

De wet somt de kostenposten niet op. Het gaat om de kosten van landinrichting als bedoeld in artikel 12.3 Ow, dus om het geheel: de voorbereiding, de besluitvorming, de uitvoering van werken en werkzaamheden en de geldelijke afwikkeling. Binnen dat geheel wordt vervolgens één categorie afgesplitst, namelijk de kosten van herverkaveling die voor het herverkavelingsblok zijn gemaakt, want alleen die kunnen op grond van artikel 13.9 Ow over de eigenaren worden omgeslagen.

De provincie is de sluitpost

De woorden "voor zover zij niet ... worden gedragen door" maken de provincie tot sluitpost. Eerst wordt vastgesteld welk deel bij anderen hoort; wat daarna overblijft, is voor de provincie. Een tekort in de projectbegroting kan dus niet alsnog bij de eigenaren worden neergelegd buiten de grenzen die artikel 13.9 Ow stelt.

Wat bij anderen terechtkomt

Artikel 13.9 Ow wijst twee groepen aan. Andere openbare lichamen dragen de kosten waartoe zij zich bij overeenkomst hebben verplicht. De eigenaren van de betrokken onroerende zaken dragen gezamenlijk de kosten van herverkaveling die voor het herverkavelingsblok zijn gemaakt. Artikel 13.10 Ow regelt hoe dat deel bij de eigenaren wordt geheven en ingevorderd.

Een voorbeeld. Een provincie richt een veenweidegebied opnieuw in: kavels worden samengevoegd, een landbouwweg wordt verlegd en er komt een nieuwe watergang. Het waterschap zegt bij overeenkomst toe de kosten van die watergang te dragen. De kosten van de herverkaveling zelf worden over de eigenaren omgeslagen. Wat dan nog resteert, zoals de voorbereiding en de begeleiding van het project, blijft bij de provincie.

In de praktijk

• Voor de grondeigenaar: let erop dat alleen kosten van herverkaveling over de eigenaren kunnen worden omgeslagen, en niet alle kosten van het project.
• Voor de medeoverheid: een toezegging om mee te betalen werkt alleen als zij in een overeenkomst is vastgelegd; zonder vastlegging blijft die post bij de provincie.

Dit artikel is de ingang van afdeling 13.5 Ow. Artikel 13.9 Ow werkt uit welk deel bij anderen hoort, artikel 13.10 Ow maakt daarvan een aanslag, en artikel 13.7a Ow betrekt bij dit alles ook de houders van een zakelijk recht.