Artikel 15.46 Ow: Wie betaalt de kosten van de procedure?

De kosten van de schadeloosstellingsprocedure komen in beginsel voor rekening van de onteigenaar. Anders dan in een gewone civiele zaak hangt dat niet af van wie gelijk krijgt: het is het uitgangspunt van dit artikel.

Daar zit een gedachte achter die de belanghebbende raakt: hij heeft deze procedure niet gewild. De onteigening gaat van de onteigenaar uit, dus draagt die ook de kosten van de vaststelling van het bedrag dat daar tegenover staat.

Ook de eigen rechtsbijstand

Onder de kosten vallen niet alleen de kosten van de procedure zelf, zoals die van de benoemde deskundigen, maar ook de kosten van rechtsbijstand en van andere deskundige bijstand van belanghebbenden. Daarvoor geldt wel een grens: alleen kosten die naar het oordeel van de rechtbank redelijkerwijs zijn gemaakt. Een belanghebbende kan dus een advocaat en een eigen taxateur inschakelen zonder die rekening per definitie zelf te dragen, maar hij moet kunnen uitleggen dat die inzet nodig was.

Twee uitzonderingen

De rechtbank kan een belanghebbende toch in de kosten veroordelen, geheel of voor een deel dat zij naar billijkheid bepaalt. Dat kan in twee situaties. De eerste: de belanghebbende heeft het aanbod in het verzoekschrift of het aanbod op grond van artikel 15.41 Ow niet aanvaard en krijgt uiteindelijk niet meer toegewezen dan hem werd aangeboden. De tweede: de rechtbank ziet daarvoor aanleiding in de omstandigheden van de procedure. De wet noemt geen percentage en geen bedrag; het is aan de rechtbank.

Als de kosten de schadeloosstelling overtreffen

Is een belanghebbende in meer kosten veroordeeld dan hem aan schadeloosstelling is toegekend, dan kan de rechtbank hem veroordelen het verschil te betalen. Doorprocederen over een aanbod is dus niet zonder risico: in het uiterste geval houdt een belanghebbende niets over en moet hij bijbetalen.

Kosten van de bekendmaking

De kosten van de kennisgeving in dag-, nieuws- of huis-aan-huisbladen, bedoeld in artikel 15.40 Ow, komen voor rekening van de onteigenaar. Die bekendmaking is er voor nog onbekende rechthebbenden, en de rekening daarvoor gaat niet naar de belanghebbenden.

Een voorbeeld. Een eigenaar vindt het aangeboden bedrag te laag, aanvaardt het niet en laat de procedure doorlopen. De rechtbank komt uit op precies het bedrag dat al was aangeboden. Zij kan hem dan een deel van de kosten laten dragen, waaronder de kosten van zijn eigen bijstand die anders door de onteigenaar zouden zijn betaald.

In de praktijk

• Voor de belanghebbende: weeg een aanbod af tegen de onderbouwing ervan voordat u het afwijst, en houd de kosten van uw eigen adviseurs verklaarbaar.
• Voor de onteigenaar: onderbouw het aanbod goed; een goed onderbouwd aanbod dat niet wordt aanvaard, geeft de rechtbank grond voor een kostenbeslissing in uw voordeel.

Het aanbod waaraan de kostenbeslissing wordt gekoppeld, staat in artikel 15.37 Ow en artikel 15.41 Ow. Voor de kosten van het minnelijk overleg en van de voorbereiding van de onteigeningsbeschikking geldt het aparte artikel 15.47 Ow.