Artikel 4.10 Ow: Wie beslist bij activiteiten in het water?

Bij activiteiten in en rond het water past de hoofdregel van artikel 4.9 Ow niet. Waterbeheer is georganiseerd per watersysteem en niet per gemeente. Daarom bepaalt dit artikel dat in de rijksregels gevallen worden aangewezen waarin niet het college bevoegd is, maar het dagelijks bestuur van het waterschap, dan wel gedeputeerde staten of de Minister van Infrastructuur en Waterstaat.

Het oogmerk staat erbij: een doelmatig waterbeheer. De bevoegdheid komt dus te liggen bij het bestuursorgaan dat het betrokken water ook werkelijk beheert. Dat is het orgaan dat weet wat dat water kan verdragen.

Verplicht aanwijzen

Dit is geen vrije keuze. De tekst zegt dat die gevallen worden aangewezen, dus de opsteller van de algemene maatregel van bestuur moet het doen. Welke gevallen bij welk bestuursorgaan horen, staat niet in de wet maar in het besluit; voor de meeste wateractiviteiten is dat het Besluit activiteiten leefomgeving. Het antwoord op de vraag wie bevoegd is, kan daardoor per soort lozing of onttrekking verschillen.

Welke activiteiten het betreft

Het gaat om de wateractiviteiten uit de opsomming van artikel 4.3 Ow: lozingsactiviteiten op een oppervlaktewaterlichaam of op een zuiveringtechnisch werk, wateronttrekkingsactiviteiten en beperkingengebiedactiviteiten bij een waterstaatswerk of een installatie daarin. Een activiteit die alleen op het land gevolgen heeft, valt hier niet onder.

Drie mogelijke bestuursorganen

Grof gezegd volgt de bevoegdheid het beheer: het waterschap voor de regionale wateren die het beheert, de minister voor de rijkswateren, en gedeputeerde staten voor onderwerpen die bij de provincie liggen. Dat laatste sluit aan bij artikel 4.11 Ow, dat gedeputeerde staten onder meer aanwijst voor milieubelastende activiteiten met gevolgen voor het grondwater. Voor één bedrijf kunnen daardoor twee bestuursorganen in beeld komen, bijvoorbeeld als het zowel op een regionale sloot als op een rijkswater loost.

Een voorbeeld. Een tuinbouwbedrijf onttrekt grondwater voor de beregening en loost het spoelwater van zijn filters op de sloot naast het perceel. Dat zijn twee activiteiten die onder landelijke regels kunnen vallen, en het is goed mogelijk dat daarvoor niet hetzelfde bestuursorgaan bevoegd is. Het bedrijf doet er goed aan dat per activiteit uit te zoeken voordat het meldt.

In de praktijk

• Voor de initiatiefnemer: zoek eerst uit wie het water beheert waarop je loost of waaruit je onttrekt; dat is bijna altijd de ingang.
• Voor de omgeving: klachten over een lozing horen bij de waterbeheerder, ook als de activiteit op een bedrijfsterrein in de gemeente plaatsvindt.

De inhoudelijke rijksregels over wateractiviteiten hebben hun eigen kader in artikel 4.23 Ow. Gaat het niet om algemene regels maar om een aanvraag voor een omgevingsvergunning voor één wateractiviteit, dan wijst artikel 5.9 Ow het bevoegd gezag aan.